Zdanie odrębne

fot. www.sxc.hu

Najwyższy szacunek należy się Sędziom, którzy wbrew powszechnemu oportunizmowi i niechęci do nadmiaru zajęć decydują o zgłoszeniu swojego zdania odrębnego oraz prezentują je w uzasadnieniu wyroków. Zgłoszenie zdania odrębnego zapewne nie budzi entuzjazmu pozostałych sędziów składu orzekającego, wymaga pracy i… swego rodzaju odwagi. Jest to kwintesencja niezawisłości sędziego i dowód na to, że orzekanie jest czymś więcej niż naradą i głosowaniem. Stąd właśnie szacunek.

Szczególne znaczenie mają zdania odrębne w sprawach uchwał NSA dotyczących podatków. Najłatwiej wyjaśnić szczegóły na przykładzie.

Słynna uchwała NSA dotycząca pakietów medycznych z 24.05.2010 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/3B7FE8E881) jest doskonałym przykładem odwagi głoszenia poglądów wbrew tzw. utrwalonej linii orzeczniczej i to nie przez doradców, tylko w łonie samego NSA!

Oto fragmenty zdania tego odrębnego, jedynego w tej uchwale: Uważam ponadto, że skład powiększony wadliwie zinterpretował pojęcie „otrzymanie” nieodpłatnego świadczenia (…) Wyraźnie więc w powołanym przepisie ustawodawca wyróżnia dwa sposoby zaistnienia przychodu: a) otrzymanie i b) pozostawienie go do dyspozycji podatnika. (…) Skoro ustawodawca te zwroty „otrzymywać” i „pozostawiać do dyspozycji” rozróżnia to także powinien je rozróżniać sąd stosujący dany przepis, gdyż jak trafnie wskazano w uchwale bez dostatecznych argumentów nie powinno się nadawać różnych znaczeń tym samym zwrotom.

Ostro? Bardzo ostro, bardzo jasno, spójnie i logicznie! Skoro wykładnia gramatyczna ma prymat to należy ją stosować. Potwierdziły to przedtem pośrednio różne składy WSA, organy podatkowe w wielkiej ilości interpretacji, kontroli podatkowych i decyzji, a nawet… sam Minister Finansów w piśmie powołanym w uzasadnieniu uchwały.

Przypomnijmy, że uchwałę podejmuje się w ramach właściwości NSA z art. 15 § 1pkt 2) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym NSA podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Tak więc kiedy podejmowana jest jednogłośnie uchwała pomimo, że wcześniej dane zagadnienie budziło poważne wątpliwości, to biorący wcześniej udział w „rozbieżnościach w orzecznictwie” doradcy i sędziowie, którzy nie załapali się na jedynie słuszny pogląd wychodzą na… mocno błądzących.

Zdania odrębne są więc potrzebne i cenne, są objawem życia orzecznictwa, niezawisłości, dają doradcom i ich Klientom poczucie, że nawet gdy przegrają, nie są idiotami. W praktycznym wymiarze uchwała podatkowa daje możliwość obrony podejmującym decyzję odpowiedzialności w przypadku ewentualnych zarzutów karnoskarbowych (brak umyślności ew. błąd) oraz uzasadnia pozostanie w zawodzie dla wielu doradców, którzy dzięki nim wiedzą, że rozstrzyganie spornych kwestii nie jest tak oczywiste jak mogłoby się to wydawać…

PS:

1. Zdanie odrębne jest stosunkowo rzadko spotykaną częścią uzasadnienia orzeczeń, w którym członek składu orzekającego (jeden z sędziów), który został przegłosowany, wskazuje w uzasadnieniu że ma inne zdanie niż w wydanym wyroku czy uchwale. Formalnie zdanie odrębne nie ma znaczenia dla orzeczenia, choć z reguły krytycznie się do niego odnosi.

2. Ciekawostka: w uchwale pełnego składu Sądu Najwyższego z 14.11.2007 (Sygn. akt BSA I-4110-5/07) zdanie odrębne złożyło aż 24 (słownie: dwudziestu czterech) Sędziów Sądu Najwyższego z czego 2 złożyło zdania odrębne do uzasadnienia uchwały…

3. Nie jestem stroną w sprawie pakietów – w tej sprawie doradzaliśmy bezpiecznie (podział na medycynę pracy i inne świadczenia). Nie zmienia to faktu, że kilka dni temu przed NSA wygraliśmy sprawę o wiążącą interpretację podatkową w zakresie pakietów. Wkrótce więcej, czekamy na uzasadnienie.


Tagi: , ,

Komentarze do artykułu Zdanie odrębne :

  1. [...] świadczeń” uzyskiwanych przez pracowników. Miało to miejsce choćby w kontekście wykupywania przez pracodawców pakietów medycznych dla pracowników, czy też organizowania przez pracodawcę darmowego transportu pracowników do miejsca [...]