Zawieranie umów w obrocie profesjonalnym za pośrednictwem faksu

www.sxc.hu

Zawieranie umów za pośrednictwem faksu jest rozwiązaniem często stosowanym przez przedsiębiorców. W przypadku kiedy ustawa zastrzega dla dokonania danej czynności prawnej formę pisemną pod rygorem nieważności, podpis złożony na dokumencie przesłanym faksem nie jest jednak traktowany jako podpis własnoręczny, co prowadzi do nieważności czynności prawnej.

Zgodnie z podstawową zasadą prawa cywilnego strony mogą dowolnie ukształtować treść umowy, z tym tylko zastrzeżeniem, że treść danej umowy lub jej cel nie będą sprzeczne z właściwością danego stosunku, ustawą oraz zasadami współżycia społecznego.Ze swobodą zawierania umów wiąże się również zasadnicza dowolność w zakresie formy składania oświadczeń woli, pozwalająca na zawieranie umów poprzez każde zachowanie się stron, które w sposób dostateczny ujawnia ich wolę. Ponieważ żaden z przepisów prawa nie stanowi o obowiązku zawierania umów pomiędzy przedsiębiorcami wyłącznie w formie pisemnej, strony umowy mogą ją zawrzeć także ustnie, w formie elektronicznej czy też za pośrednictwem faksu.

Dla dokonania niektórych czynności prawnych np. do zawarcia umowy leasingu, ustawa wymaga jednak zachowania tzw. formy pisemnej pod rygorem nieważności. Oznacza to, że zawarcie takiej umowy bez zachowania formy prowadzić będzie do jej nieważności.

Zauważyć należy, że zgodnie z przepisami prawa do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarczające jest złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli, zaś do zawarcia umowy, dla której zastrzeżona została forma pisemna, wystarczy wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron.

Przesłanie za pośrednictwem faksu dokumentu zawierającego oświadczenie woli, na którym został złożony własnoręczny podpis, nie spełnia warunku podpisu własnoręcznego, ponieważ faks jest jedynie kopią danego pisma, czyli również kopią złożonego na nim podpisu, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z 23.11.2007 r. (IV CKS 228/07).

W przypadku oświadczenia woli złożonego za pomocą faksu nie jest możliwe stwierdzenie, czy podpis nie został wcześniej skopiowany z innego dokumentu na dokument przesłany następnie kontrahentowi. W związku z powyższym podpisem własnoręcznym nie będzie również podpis złożony maszynowo czy też komputerowo (z wyjątkiem podpisu elektronicznego weryfikowanego przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu).

Konsekwencją opisanego stanu rzeczy będzie nieważność czynności prawnej, dla której ustawa przewidziała formę pisemną pod rygorem nieważności.

Nie oznacza to jednak, że każde oświadczenie woli przesłane faksem prowadzić będzie do nieważności czynności prawnej. Jeżeli ustawa nie zastrzega dla danej czynności prawnej konkretnej formy czy też przewiduje formę pisemną, ale bez rygoru nieważności, przedsiębiorcy mogą złożyć oświadczenie woli za pośrednictwem faksu. Wymiana oświadczenia woli za pomocą faksu stanowić będzie w tym przypadku jedynie uprawdopodobnienie za pomocą pisma, jednak nie wpłynie na ważność dokonanej czynności prawnej.

Ponadto, jeśli strony zawarły w formie pisemnej umowę, dla której ważności ustawa nie wymaga wcale zachowania takiej formy, jej zmiana może być dokonana w dowolny sposób, czyli również za pośrednictwem faksu.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że przepisy prawa cywilnego, zgodnie z którymi rozwiązanie umowy zawartej w formie pisemnej za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem, nie oznaczają w żadnym razie konieczności zachowania formy pisemnej ani nawet konieczności złożenia przez strony podpisów pod zmianą umowy, co podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku (I CKN 1158/00). Zwrot „stwierdzone pismem” wskazuje jedynie na to, że wystarczy potwierdzenie zmiany umowy w każdy sposób związany z pismem np.: paragonem, wydrukiem komputerowym czy faksem.

Przesłanie faksem własnoręcznie podpisanego dokumentu zawierającego oświadczenie woli prowadzić będzie zatem do nieważności danej czynność prawnej jedynie wówczas, gdy przepisy ustawy przewidują dla jej dokonania formę pisemną pod rygorem nieważności. W innym wypadku, mając na uwadze swobodę formy złożenia oświadczenia woli, dana czynność prawna będzie skuteczna.

Autor: Marta Nocoń – aplikant radcowski w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy


Tagi: , ,

Komentarze do artykułu Zawieranie umów w obrocie profesjonalnym za pośrednictwem faksu :

  1. Istniej mozliwóś udowodnienie , ze przyjecie oferty nie nastapilo przez ofertotobiorcę .
    Potwierdzenie jak jest bez logo faksu przyjmujacego ofertę i podpis jak był związany z pieczatką przymujacego a ta pieczątka zwiazana z tym podpisem jest zmiejszona o 20% przy niezmiejszonej ofercie nawet o 1%.
    To dowód ,że ta pieczątka z podpisem nie pochodzi z tej umowy zawaterj fakzem a została przekopiowana z innego dokumetu o 20 % zmiejszonego.