Zaświadczenie o niekaralności pracownika lub kandydata do pracy


www.sxc.hu

Zakres informacji jakich może żądać pracodawca od osoby ubiegającej się o zatrudnienie określa Kodeks pracy (art. 221 §1). Katalog ten pozwala na zobowiązanie takiej osoby do ujawnienia tylko następujących danych: imię, nazwisko, adres, datę urodzenia, wykształcenie, przebieg zatrudnienia i nie przewiduje obowiązku ujawniania innych danych (w tym o niekaralności).

Osoba ubiegająca się o pracę nie ma więc obowiązku ujawniania danych o niekaralności. Nie wyklucza to jednak dobrowolnego złożenia przez kandydata takiego zaświadczenia w celu zwiększenia szans na zatrudnienie (w dalszej części wskazujemy rekomendowaną procedurę uzyskania zaświadczenia o niekaralności przekazanego przez kandydata dobrowolnie).

Wyjątkiem od powyższej zasady jest sytuacja, gdy z ustawy wynika wymóg niekaralności pracownika na danym stanowisku.

Ustawa o Krajowym Rejestrze Karnym przyznaje prawo do zasięgnięcia informacji bezpośrednio z rejestru jedynie wobec kandydatów na pracowników, co do których z przepisów ustawy wynika wymóg niekaralności, korzystania z pełni praw publicznych, a także ustalenia uprawnienia do zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej.

Jako przykład pracowników, co do których wymóg niekaralności wynika z ustawy można wskazać osoby świadczące usługi w zakresie ochrony osób i mienia.

Brak możliwości żądania przez pracodawcę zaświadczenia o niekaralności czy oświadczenia na ten temat, nie wyklucza dobrowolnego przekazania takiego zaświadczenia przez kandydata chcącego zwiększyć swoje szanse na zatrudnienie.

W takiej sytuacji zastosowanie mają przepisy ustawy o ochronie danych osobowych. Kandydat powinien wraz z zaświadczeniem udzielić na piśmie zgody na przetwarzanie danych osobowych oraz oświadczyć, że zaświadczenie to przekazuje dobrowolnie.

W hipotetycznej sytuacji, w której kandydat o identycznych kwalifikacjach jak pracownik przyjęty do pracy nie zostanie zatrudniony ze względu na nie przedłożenie zaświadczenia o niekaralności, może on zarzucić pracodawcy dyskryminację. Odmowa zatrudnienia nastąpiłaby bowiem w oparciu o nie podanie informacji, których kandydat nie miał obowiązku podać.

Zakres danych osobowych jakich można żądać od pracowników również został określony w Kodeksie pracy (art. 221 §2). W zakresie pozostałych danych, pracodawca może żądać ich udostępnienia przez pracownika, jedynie gdy obowiązek ich podania wynika z odrębnych przepisów.

Poza sytuacjami określonymi w takich przepisach pracodawca nie ma prawnych podstaw do żądania od pracownika ujawnienia informacji o niekaralności, ani tym bardziej przedstawienia zaświadczenia w tej kwestii.

W związku z powyższym nie można uznać za niewykonanie polecenia służbowego odmowy przez pracownika podania informacji o niekaralności albo wyciągać wobec niego jakichkolwiek negatywnych konsekwencji z tego tytułu. W takiej sytuacji pracownik mógłby bowiem skutecznie dochodzić swoich praw przed sądem i odwoływać się od zastosowanych wobec niego sankcji.

Pracownik może nie zgodzić się na przedstawienie zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego (nie musi tego robić), ponieważ dane o niekaralności nie wchodzą w zakres danych osobowych jakie pracownik ma obowiązek podać pracodawcy.

Zgodnie z podstawową zasadą prawa pracy, postanowienia umów o pracę nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przewidziano to w przepisach prawa pracy (art. 18 § 1 Kodeksu pracy). Nie byłoby zatem skuteczne zawarcie w umowie o pracę zapisu zobowiązującego pracownika do przedstawienia zaświadczenia o niekaralności.

W związku z brakiem obowiązku ujawniania informacji/przedkładania zaświadczenia o niekaralności przez kandydatów do pracy bądź pracowników, co zatem można zrobić?

- zachęcić kandydatów do pracy do dobrowolnego przedstawienia zaświadczenia o niekaralności z informacją, że kandydat nie jest zobowiązany do jego przedstawienia (nieprzedstawienie zaświadczenia nie może być kryterium decydującym o zatrudnieniu);

- odbierać zaświadczenia wraz z pisemnym oświadczeniem składającego o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych w tym zakresie i dobrowolnym przekazaniu zaświadczenia;

- formalne nie zobowiązywać osób już zatrudnionych do przedstawiania zaświadczenia o niekaralności i nie wyciąganie wobec takich osób negatywnych konsekwencji z tytułu  braku zaświadczenia.

Autor: Bartłomiej Stępień, aplikant adwokacki w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy


Tagi: , , ,

Komentarze do artykułu Zaświadczenie o niekaralności pracownika lub kandydata do pracy :

  1. ale jak kandydat nie pokaze zaswiadczenia o niekaralnosci mimo ze pracodawca je chce, to nikt z taka osoba nie bedzie dalej rozmawial, wiec to ze nie moze zadac jaka robi roznice?

  2. ale jest np. pip gdzie można takie sprawy zgłaszać. To że wszyscy tego żądają nie znaczy że jest to zgodne z prawem…