Zamknięcie fundacji krok po kroku

www.sxc.hu

Problematyka procedury przeprowadzenia likwidacji i zamknięcia fundacji została przedstawiona w ustawie z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach w sposób bardzo lakoniczny. Art. 15 ustawy określa sytuacje, w których fundacja może zostać zlikwidowana, tj. w razie osiągnięcia celu, dla którego fundacja była ustanowiona, lub w razie wyczerpania środków finansowych i majątku fundacji. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 lipca 1983 r. (III CZP 88/93) przyjął, że przyczyny likwidacji fundacji określone są w ustawie w sposób wyczerpujący. Kwestią sporną jest zatem dopuszczalność określania w statucie fundacji dodatkowych przesłanek likwidacji, co jednak przyjmują niektórzy autorzy powołując się na użyte w art. 15 ust. 2 ustawy sformułowanie: „jeżeli statut nie przewiduje likwidacji fundacji”, z którego przy zastosowaniu rozumowania a contrario wynika, że statut może przewidywać likwidację fundacji.


Niezależnie, do fundacji ma także zastosowanie przepis art. 42 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli osoba prawna, a więc również fundacja, nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora, który powinien doprowadzić do powołania organów fundacji albo złożenia wniosku o jej likwidację.
Art. 15 ustawy wskazuje także, że fundacja podlega likwidacji w sposób wskazany w statucie. Najczęściej statut określa jednak tylko organ, który podejmuje decyzję (uchwałę) o likwidacji, nie regulując tej kwestii w sposób wyczerpujący. Słusznie stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 lutego 2000 r., że decyzja właściwego organu fundacji o likwidacji nie powoduje utarty przez nią osobowości prawnej lecz stanowi przesłankę wszczęcia postępowania likwidacyjnego.
Po podjęciu przez organ uchwały o likwidacji i złożeniu do sądu rejestrowego niezbędnej dokumentacji i formularzy, sąd dokona wpisu likwidacji fundacji do rejestru. Jeżeli fundacja jest wpisana także do Rejestru Przedsiębiorców (oprócz Rejestru Stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej), za odpowiednim wnioskiem sąd zarejestruje otwarcie likwidacji w obu rejestrach i umieści wpis o likwidacji w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Fundacja w likwidacji w dalszym ciągu ma osobowość prawną, z tym że jej działania powinny być skierowane na zakończenie jej działalności przez wybranego w tym celu i zgłoszonego sądowi likwidatora.
Fundacja może zatem rozpocząć procedurę likwidacyjną, która zgodnie z art. 15 ustawy odbywa się w sposób wskazany w statucie. Co jednak w sytuacji, gdy statut fundacji nie reguluje tej kwestii bądź reguluje ją w niewielkim zakresie? Wydaje się, że należy wtedy przyjąć, że mamy do czynienia z luką prawną i przeprowadzić likwidację analogicznie do przepisów dotyczących likwidacji innych osób prawnych. W tym miejscu pojawia się kolejne pytanie – czy mają to być przepisy dotyczące spółek, stowarzyszeń czy może spółdzielni. Sam Sąd Najwyższy w powołanym wyżej orzeczeniu nie sprecyzował dokładnie które z nich są najbardziej adekwatne twierdząc, że „w wypadkach istniejących luk w statucie fundacji, […] nie można wykluczyć stosowania odpowiedniego przepisów Prawa spółdzielczego bądź Prawa o stowarzyszeniach.”
Można zatem przyjąć, że celem likwidacji fundacji jest zamknięcie jej działalności i doprowadzenie do zakończenie jej bytu prawnego. Po otrzymaniu postanowienia sądu o wpisie likwidacji likwidator powinien podać tą informację do wiadomości publicznej w wybrany przez siebie sposób. Przepisy nie określają dokładnej treści i sposobu publikacji, pozostawiając pewną dowolność – może to być publikacja w gazecie, na stronie internetowej, czy wywieszenie informacji w siedzibie fundacji. Kolejnym krokiem jest sporządzenie sprawozdania finansowego na dzień otwarcia likwidacji oraz listy zobowiązań fundacji. Na tej podstawie likwidator powinien „zamknąć wszystkie sprawy” fundacji, tj. ściągać wierzytelności i wypełnić zaciągnięte zobowiązania. Po zakończeniu tych czynności likwidator przedstawia odpowiedniemu organowi fundacji do zatwierdzenia sprawozdanie finansowe na dzień zakończenia likwidacji. Oznacza to, że należy jeszcze raz zwołać odpowiedni organ fundacji, który przyjmie uchwałę o przyjęciu sprawozdania finansowego i zakończeniu likwidacji. Następnie likwidator składa do sądu rejestrowego wniosek o wykreślenie fundacji z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS-X2). Fundacje prowadzące działalność gospodarczą zgodnie z zasadą jednego okienka składają wraz z wnioskiem dokumenty aktualizacyjne do ewidencji REGON (RG-2) i urzędu skarbowego (NIP-2). Z momentem wykreślenia fundacja traci osobowość prawną.
Co jednak, gdy pomimo otwarcia likwidacji, likwidator nie będzie podejmował żadnych czynności i fundacja będzie trwała „w stanie likwidacji”? Słusznym wydaje się zastosowanie na zasadzie analogii przepisów art. 37 ust. 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, przyjmując, że jeżeli likwidacja nie zostanie zakończona w ciągu roku od dnia jej zarządzenia, likwidatorzy przedstawiają przyczyny opóźnienia sądowi, który w razie uznania opóźnienia za usprawiedliwione przedłuża termin likwidacji lub zarządza zmianę likwidatorów.
Warto także pamiętać, że statut może określać, co stanie się ze środkami fundacji pozostałymi po jej likwidacji przy zachowaniu ustawowego wymogu przeznaczenia ich na te same cele, dla których założona została fundacja. Jeżeli statut fundacji nie określa przeznaczenia środków majątkowych pozostających po jej likwidacji, sąd orzeka o przeznaczeniu tych środków z uwzględnieniem celów, którym fundacja służyła.

Autorzy:
Magdalena Kaleta, aplikant adwokacki w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy, biuro w Warszawie
Michał Kluska, adwokat w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy, biuro w Warszawie, Zespół Prawa Mediów Elektronicznych


Tagi: ,

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>