Wyzdrowiałeś wcześniej? Uważaj zanim „skrócisz” sobie zwolnienie lekarskie!

Ubezpieczony podejmujący się pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy naraża się na utratę prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia lekarskiego – nawet jeśli przed powrotem do pracy uzyska od lekarza prowadzącego leczenie zaświadczenie stwierdzające, że już wyzdrowiał i może pracować.

Co zatem w sytuacji, gdy osoba – np. przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą albo pracownik – w czasie orzeczonej niezdolności do pracy, z uwagi na powrót do zdrowia, chce wcześniej powrócić do wykonywania pracy zarobkowej i skrócić sobie okres zwolnienia lekarskiego?

Wydawać by się mogło, że skrócenie zwolnienia lekarskiego powinno być możliwe bez negatywnych konsekwencji dla ubezpieczonego – zwłaszcza, jeżeli ubezpieczony wyzdrowiał i jest już zdolny do pracy, co stwierdził lekarz prowadzący leczenie. Problem w tym, że taka możliwość nie wynika wprost z przepisów prawa – wcześniejszy powrót do pracy jest obarczony dużym ryzykiem utraty przez ubezpieczonego prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia.

Skoro przepisy nie regulują, co można / należy zrobić jeśli wyzdrowieje się wcześniej, wszystko sprowadza się do praktyki poszczególnych jednostek ZUS, która niestety jest niejednolita.

Z jednej strony przez niektóre jednostki ZUS akceptowalne jest (bez utraty prawa do zasiłku) „skrócenie” zwolnienia lekarskiego pod warunkiem (/warunkami) a) uzyskania zaświadczenia od lekarza prowadzącego / medycyny pracy i/lub b) skierowania przez samego ubezpieczonego do ZUS pisma z odpowiednimi wyjaśnieniami i wnioskiem o wstrzymanie wypłaty zasiłku.

Niejednokrotnie jednak ZUS nawet po spełnieniu ww. warunków odmawia ubezpieczonym prawa do zasiłku chorobowego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej – powołując się na wykonywanie przez ubezpieczonego pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Warto przy tym zauważyć, że ustawa odwołuje się do ubezpieczonego „w okresie orzeczonej niezdolności do pracy”, a nie do ubezpieczonego, który jest niezdolny do pracy.

Niektóre jednostki ZUS zgadzają się, aby ubezpieczeni wykorzystywali jako „furtkę” art. 59 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zgodnie z którym formalnie możliwość kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich mają tylko lekarze orzecznicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W praktyce takie rozwiązanie sprowadza się do tego, że ubezpieczony sam występuje do ZUS o przeprowadzenie kontroli prawidłowości orzeczonej względem niego czasowej niezdolności do pracy (licząc na skrócenie okresu zwolnienia lekarskiego).

Żadna ze wspomnianych wyżej możliwości nie jest jednak wprost uregulowana w przepisach. Chcąc więc podjąć ryzyko skrócenia zwolnienia lekarskiego koniecznie trzeba skonsultować tę możliwość z właściwą dla siebie jednostką ZUS. Nie wyłączy to jednak tak czy inaczej ryzyka utraty prawa do zasiłku.

Decyzja o odmowie prawa do zasiłku chorobowego za okres zwolnienia została np. wydana w sprawie, w której ubezpieczony uzyskał od lekarza medycyny pracy zaświadczenie potwierdzające zdolność do pracy (dodatkowo po wcześniejszym przedłożeniu temu lekarzowi zaświadczenia wystawionego przez lekarza prowadzącego, stwierdzającego zakończenie leczenia), a następnie podjął się wykonywania pracy. Mimo podjęcia ww. kroków, i zachowania – wydawać by się mogło – ostrożności, ZUS odmówił prawa zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia.

W tej sprawie w ostatnim czasie Sądowi Najwyższemu zostało przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne: czy art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25.06.1990 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ma zastosowanie do ubezpieczonego, który w okresie orzeczonej niezdolności do pracy uzyskał zaświadczenie właściwego lekarza o odzyskaniu zdolności do pracy i związku z tym zaświadczeniem podjął pracę zarobkową? (sygn. akt III UZP 15/15).

Zagadnienie prawne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte (pytanie wpłynęło do SN w październiku 2015 r.). Pozostaje jednak mieć nadzieję, że jakakolwiek będzie jego treść, rozstrzygnięcie SN wpłynie na ujednolicenie praktyki ZUS i sądów w tej kwestii. Tak czy inaczej, potrzeba zmiany, a w zasadzie wprowadzenia odpowiednich przepisów, wydaje się być ewidentna.

Autor: Kamila Jabłońska, radca prawny w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy, biuro w Krakowie


Tagi: , ,

Komentarze do artykułu Wyzdrowiałeś wcześniej? Uważaj zanim „skrócisz” sobie zwolnienie lekarskie! :

  1. Tak czy siak to zawsze pracownikowi pod górkę