Wykreślenie z KRS pokrzywdzonej spółki a możliwość zasądzenia obowiązku naprawienia szkody

www.fotolia.pl

Zgodnie z art. 46 § 1 k.k., w razie skazania oskarżonego sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem w całości lub w części. Jest to środek karny, który pełni również funkcję kompensacyjną. Jeżeli jednak pokrzywdzonym jest spółka, która w trakcie postępowania karnego ulegnie likwidacji, pojawia się pytanie, czy obowiązek naprawienia szkody mógłby zostać orzeczony na rzecz jej wierzycieli.

Problem zasadniczo polega na tym, że wierzyciele mogliby zostać zaspokojeni, gdyby spółka nie przestała istnieć i uzyskała w toku procesu należne odszkodowanie. Uzyskane przez spółkę w ten sposób środki mogłyby zostać przeznaczone uregulowanie należności przysługujących wierzycielom. Z praktycznego punktu widzenia również oni są zatem pośrednio pokrzywdzeni przestępstwem.

Stanowisko w tej sprawie zajął Sąd Apelacyjny we Wrocławiu , który jednoznacznie wskazał, że zakończenie postępowania upadłościowego pokrzywdzonej spółki i wykreślenie jej z rejestru przedsiębiorców oznacza utratę bytu prawnego pokrzywdzonego. Skutkuje to brakiem możliwości orzeczenia w trybie art. 46 § 1 k.k. obowiązku naprawienia szkody na rzecz innego podmiotu.

Zgodnie z art. 49 § 1 k.p.k. pokrzywdzonym jest zarówno osoba fizyczna jak i prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Zdaniem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu „nawet gdyby założyć, że jakieś wierzytelności akcjonariuszy lub osób trzecich nie zostały zaspokojone, to powinny być one dochodzone wyłącznie na drodze postępowania cywilnego. Dobro prawne takich osób nie zostało bezpośrednio naruszone przestępczym działaniem oskarżonego i nie zyskiwałyby one statusu pokrzywdzonego w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k.”

Ustawodawca posługując się kryterium bezpośredniości naruszenia bądź zagrożenia dobra prawnego w art. 46 § 1 k.k., wyraźnie przesądził o tym, że pokrzywdzonym jest jedynie ten podmiot, którego dobro prawne zostało naruszone wprost działaniem przestępczym. Taka redakcja przepisu jednoznacznie wskazuje, że żadne inne osoby fizyczne ani prawne (w tym wierzyciele spółki), nie mogą być beneficjentem orzeczenia o naprawieniu szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k.

Oznacza to, że instrumentów ochrony wierzycieli pokrzywdzonej spółki należy poszukiwać w trakcie postępowania upadłościowego, bądź na gruncie ogólnych przepisów prawa cywilnego. Sąd karny w świetle obowiązujących przepisów nie jest uprawniony do zaspokajania ich interesów.

Autorzy:
Anna Łużniak, konsultant i aplikant adwokacki we wrocławskim biurze kancelarii,
Salwador Milczanowski, starszy konsultant i adwokat we wrocławskim biurze kancelarii.

[1] wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II AKa 2/14.


Tagi: , , , , , , , , , , , , , , , ,

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>