Wolne za święto w sobotę

2 października 2012 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok (sygn. K 27/11) po rozpoznaniu wniosku Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” dotyczący zasad ustalania wymiaru pracy pracownika w okresie rozliczeniowym, w którym święto przypada na dzień wolny od pracy.

Uzasadnienie wyroku nie zostało jeszcze sporządzone, natomiast jego sentencję można znaleźć pod adresem: http://www.trybunal.gov.pl/Rozprawy/2012/Dz_Ustaw/k_27s11.htm.

Sprawa dotyczyła konstytucyjności art. 130 § 21 Kodeksu pracy wprowadzonego w związku z nowelizacją ustawy o dniach wolnych od pracy. W wyniku ww. nowelizacji w 2011 r. w art. 1 ustawy o dniach wolnych od pracy pojawił się pkt 1 lit. b uznający Święto Trzech Króli (6 stycznia) za dodatkowy dzień ustawowo wolny od pracy. Jednocześnie jednak ustawodawca, chcąc zrekompensować tę zmianę pracodawcom, wprowadził do Kodeksu pracy art. 130 § 21, w myśl którego, jeżeli zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy, święto przypada w dniu wolnym, to nie obniża ono wymiaru czasu pracy (brak możliwości „odebrania” dnia wolnego).

NSZZ „Solidarność” zaskarżyła ten przepis do TK, wskazując, że powyższa zmiana pozbawia pracowników prawa do dnia wolnego z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy, jak również daje pracodawcom możliwość takiego układania harmonogramów pracy, aby pracownicy de facto odpracowywali w soboty dzień wolny – święto przypadające w tygodniu roboczym.

Trybunał Konstytucyjny w powołanym powyżej wyroku przyznał w tym zakresie rację NSZZ „Solidarność”, uznając, iż wprowadzony przepis Kodeksu pracy jest niezgodny z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa, statuowaną przez art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Na stronie internetowej TK, w komunikacie prasowym wydanym w tej sprawie, czytamy m.in., że:

„(…) ustawowe ograniczenie liczby dni wolnych od pracy w danym okresie rozliczeniowym powinno w równej mierze dotyczyć wszystkich pracowników i być oparte na racjonalnych i zobiektywizowanych, a także przewidywalnych kryteriach. (…) Wprowadzenie różnic w liczbie dni wolnych od pracy przysługujących pracownikom tylko na podstawie przyjętego przez danego pracodawcę rozkładu czasu pracy nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. (…) zróżnicowanie sytuacji prawnej pracowników w zakresie prawa do dnia wolnego od pracy w zamian za święto w zależności od tego czy święto przypada w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy czy w dniu będącym według tego rozkładu czasu pracy dniem pracy, nie znajduje usprawiedliwienia w potrzebach i interesach gospodarki narodowej. Rozważania natury budżetowej nie mogą uzasadniać dyskryminacji. (…) Kwestionowana regulacja nie znajduje usprawiedliwienia w zasadach konstytucyjnych, zwłaszcza zasadzie sprawiedliwości społecznej. (…)”

Konsekwencje wyroku TK są następujące:

1)   zakwestionowany przepis (art. 130 § 21) Kodeksu pracy przestanie obowiązywać,

2) nastąpi powrót do starych zasad – za święto przypadające w dzień wolny od pracy będzie przysługiwał inny dzień wolny w czasie tygodnia pracy,

3)   pracownicy uzyskają prawo do żądania dodatkowego wynagrodzenia za pracę w takich dniach, obliczanego jak wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych,

4)   w skrajnych przypadkach (gdyby pracodawca pozbawił swych pracowników znacznej ilości dni wolnych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu Kodeksu pracy), zachowanie pracodawcy może zostać potraktowane jako nadużycie prawa i może on zostać ukarany grzywną (konieczność zwrócenia się do sądu pracy).

W związku z wydaniem orzeczenia, w przypadku, gdyby w regulaminie pracy znajdowały się postanowienia oparte na art. 130 § 21 Kodeksu pracy, w praktyce nie będzie możliwe ich stosowanie (jako mniej korzystnych dla pracownika).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest ostateczny, czyli z chwilą opublikowania wyroku w Dzienniku Urzędowym wrócimy do poprzednich zasad i straci moc obowiązującą przepis, który likwidował dodatkowy dzień wolny za święto przypadające na dzień wolny od pracy wynikający z rozkładu czasu pracy. Wyrok powinien zostać opublikowany niezwłocznie (w praktyce nie trwa to dłużej niż 14 dni).

Autor:  Ewa Konior i Katarzyna Ściborowska – konsultantki w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy, biuro w Krakowie.


Tagi: , , , ,

Komentarze do artykułu Wolne za święto w sobotę :

  1. To jeśli ja mam wolne zawsze niedziele i poniedzialki a święto Trzech Króli wypada w niedziele to pracodawca powwinien dac mi dodatkowy dzien wolny czy nie? czy ktos wie?

  2. Nie. To jest tak.

    Jak pracujesz do poniedziałku do piątku i sobotę i niedzielę masz wolną ustaloną przez zakład pracy, a święto takie jak 3 króli; 1, 11 listopada itd. wypada w sobotę to pracodawca musi ci oddać ten dzień wolny.

    Z tego co mi się wydaje jest tak u mnie.

  3. Rozumiem jak to sie ma do osób ktore pracuja od pon-sob tylko za ja mam ustalone przez zaklad pracy wolne w niedziele i pon w zwiazku z tym wydaje mi sie ze niestey nie nalezy mi sie wolne za swieto wypadajace w niedziele ale jak wypadnie w poniedzialek to tak.

  4. *ktore pracuja od pon-piatku