Sąd Najwyższy o zwrocie kosztów dojazdu profesjonalnego pełnomocnika

www.sxc.hu

W świetle dwóch najnowszych uchwał Sądu Najwyższego z 12 czerwca oraz 18 lipca 2012 r. (dalej: SN), wydanych w trzyosobowych składach sędziowskich, przed stronami reprezentowanymi w postępowaniu cywilnym przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego) rysuje się realna możliwość zasądzenia w ramach zwrotu kosztów procesu również zwrotu kosztów dojazdu profesjonalnego pełnomocnika do sądu.

Sporna treść przepisu art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego przesądza bowiem jedynie, że koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika zaliczane są do niezbędnych kosztów procesu jedynie w przypadku procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zaliczają się natomiast bliżej niezdefiniowane w Kodeksie wydatki jednego adwokata.

Obie uchwały SN zapadły wskutek przedstawienia przez Sądy Okręgowe zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia SN. Zarówno jeden, jak i drugi Sąd Okręgowy uznały bowiem, że w rozstrzyganej sprawie powstało zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości.

Nie budzi to zdziwienia – kwestia kosztów dojazdu profesjonalnego pełnomocnika była przedmiotem dwóch skrajnie od siebie odmiennych orzeczeń SN i to wydanych w krótkim odstępie czasu. W postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2011 r. (sygn. II CZ 137/10) SN stwierdził, że w skład kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony nie wchodzą koszty przejazdu do sądu pełnomocnika będącego adwokatem. Tymczasem w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2011 r. (sygn. I CZ 22/11) SN orzekł, że wydatkiem profesjonalnego pełnomocnika jest również jego podróż w celu wzięcia udziału w sprawie. Co więcej, zdaniem SN profesjonalny pełnomocnik w celu uzyskania zwrotu kosztów podróży nie musi korzystać z najtańszego środka transportu, lecz z uwagi na znaczną odległość od siedziby danego sądu, może również skorzystać z transportu lotniczego.

Najnowsze uchwały SN prezentują na szczęście jednolite stanowisko. Zgodnie z uchwałą SN z 12 czerwca 2012 r. (sygn. III PZP 4/12) celowe i niezbędne koszty przejazdu profesjonalnego pełnomocnika strony w celu wzięcia udziału w rozprawie wchodzą w skład kosztów procesu. Podobnie orzekł SN w uchwale z 18 lipca 2012 r. (sygn. III CZP 33/12), stwierdzając, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi zastępowanemu przez pełnomocnika będącego adwokatem koszty jego przejazdu do sądu, jeżeli w okolicznościach sprawy były one niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

W praktyce do rozstrzygnięcia pozostaje kwestia, które wydatki profesjonalnego pełnomocnika na dojazd sąd uzna w danej sprawie za niezbędne i celowe. Czy dojazd pełnomocnika do sądu w celu przeglądania akt sprawy, a nie udziału w rozprawie zostanie uznany za wydatek niezbędny i celowy? Czy jeżeli adwokat prowadzi kancelarię w tym samym mieście, w którym znajduje się siedziba sądu, to czy również może żądać zwrotów kosztów za przejazd do tego sądu? Celowość takich wydatków może być również potencjalnie podważana w przypadku wyboru pełnomocnika, który posiada kancelarię we Wrocławiu, a sprawa rozpoznawana będzie w Białymstoku.

Kolejnym zagadnieniem jest sposób wyliczania przez profesjonalnych pełnomocników kosztów dojazdu. W przypadku podróży samochodem koszt ten najczęściej wyliczany jest w oparciu o stawki przewidziane w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze – nie wydaje się to jednak najbardziej fortunnym rozwiązaniem.

Chociaż wskazane uchwały nie były wydane przez powiększone składy SN i nie mają mocy zasady prawnej, to w praktyce orzecznictwo SN stanowi często istotną wskazówkę dla sądów niższych instancji rozstrzygających analogiczną kwestię.

Z dużym prawdopodobieństwem można powiedzieć, że przywołane uchwały SN przesądzą o takiej interpretacji art. 98 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, która pozwoli domagać się od strony przegrywającej kosztów przejazdu profesjonalnego pełnomocnika strony do sądu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy okażą się one niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

Autror: Aleksandra Płucienik, aplikant radcowski w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy, biuro w Warszawie


Tagi: , , , , ,

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>