Rejestracja wspólnotowego znaku towarowego a porządek publiczny i dobre obyczaje

Urząd ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (Office for Harmonization in the Internal Market, dalej: OHIM) funkcjonuje w Unii Europejskiej (dalej: UE) już od kilkunastu lat. Jego działalność polega między innymi na rejestracji wspólnotowych znaków towarowych. Z każdym rokiem OHIM przetwarza coraz więcej takich wniosków. To nie dziwi – jego procedury są stosunkowo krótkie, cena rejestracji nie jest wygórowana, a jednocześnie daje ochronę zarejestrowanemu znakowi na terytorium całej UE.

Istnieje kilkanaście bezwzględnych podstaw do odmówienia rejestracji znaku towarowego. Jedna z nich nabrała ostatnio rozgłosu po wyroku Sądu z dnia 20 września 2011 r. sygnatura T‑232/10 Couture Tech Ltd v. OHIM (słowem wyjaśnienia, po reformie wprowadzonej przez Traktat Lizboński, Sąd jest samodzielną częścią Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej). Mowa mianowicie o przesłance zawartej w art. 2 ust 1 lit. „f” Rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 (dalej: Rozporządzenie), która mówi, że nie są rejestrowane znaki towarowe, które są sprzeczne z porządkiem publicznym lub z dobrymi obyczajami. Na marginesie, sprawa rejestracji toczyła się w oparciu o porządek prawny ustalony poprzednim Rozporządzeniem (Rozporządzenie Rady (WE) 40/94), co nie ma jednak znaczenia, bo w przedmiotowym zakresie regulacja nie zmieniła się.

W przywołanej wyżej sprawie Sąd analizował, czy OHIM słusznie odmówił spółce z Brytyjskich Wysp Dziewiczych rejestracji godła ZSRR jako wspólnotowego znaku towarowego. OHIM stwierdził, że ten znak graficzny godzi w porządek publiczny i dobre obyczaje. Odwołał się przy tym do art. 7 ust. 2 Rozporządzenia, które mówi, że ustęp 1, w którym są zawarte bezwzględne przesłanki odmowy rejestracji znaku, stosuje się bez względu na fakt, że podstawy odmowy rejestracji istnieją tylko w części Wspólnoty. Na przykładzie Litwy i Węgier OHIM wskazał, że publiczne wykorzystywanie symboliki socjalizmu i ustroju totalitarnego jest w niektórych krajach karalne, a więc godzi w porządek publiczny.

Spółka zaskarżyła tę decyzję. Spośród licznych argumentów, które przedstawiła, najciekawsze wydają się dwa zarzuty. Pierwszy dotyczył faktu, że regulacje dotyczące wspólnotowego znaku towarowego tworzą samodzielny system prawa, a więc regulacje prawa karnego poszczególnych państw członkowskich nie mogą wiązać OHIM. Po drugie spółka wskazała, że takie regulacje w państwach członkowskich ograniczają wolność słowa i swobodę poglądów, co narusza Europejską Konwencję Praw Człowieka (dalej: EKPC).

Sąd oddalił skargę spółki. Stwierdził między innymi, że chociaż regulacje prawa krajowego nie wiążą OHIM to jednak mogą stanowić jedną z podstaw do określenia przez ten Urząd katalogu tego, co narusza dobre obyczaje czy porządek publiczny. Jednocześnie, Sąd wyraźnie stwierdził, że wystarczające do odmowy rejestracji jest to, że podstawy do takiej odmowy istnieją chociażby w jednym państwie członkowskim – nie jest to pogląd nowy, wcześniej został już wyrażony w Wyroku z dnia 22 czerwca 2006, sygnatura C‑25/05 P Storck v OHIM.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących zgodności prawa państw członkowskich z EKPC, Sąd stwierdził że nie jest właściwy do prowadzenia takiej analizy. Nie mniej jednak, ze względu na wartości, które są podstawą funkcjonowania UE, Sąd uznał że właściwe byłoby przeanalizowanie, czy sama decyzja wydana w sprawie była zgodna z EKPC. Sąd wskazał, że art. 10 ust. 1 EKPC w zw. z ust. 2 tego przepisu gwarantuje wolność wyrażania opinii, która może być poddana „ograniczeniom i sankcjom, jakie są przewidziane przez ustawę i niezbędne w społeczeństwie demokratycznym w interesie bezpieczeństwa państwowego, integralności terytorialnej lub bezpieczeństwa publicznego ze względu na konieczność zapobieżenia zakłóceniu porządku lub przestępstwu, z uwagi na ochronę zdrowia i moralności, ochronę dobrego imienia i praw innych osób oraz ze względu na zapobieżenie ujawnieniu informacji poufnych lub na zagwarantowanie powagi i bezstronności władzy sądowej”. Oznacza to, że ograniczenie wolności wyrażania opinii musi znajdować uzasadnienie w ustawie, która z kolei musi wynikać z określonych wyżej ważnych przyczyn. Spółka nie podnosiła jednak w trakcie procesu żadnych argumentów za podważeniem istnienia tych przyczyn.

Analiza wyroku i jego uzasadnienia prowadzi do ciekawego wniosku – spółka, która odwołała się od decyzji OHIM, obrała złą strategię procesową. Odnośnie jej pierwszego argumentu, należało podważać nie fakt „zastosowania” prawa Węgierskiego i Litewskiego, a raczej to, czy ich przepisy penalizujące stosowanie określonych symboli, rzeczywiście chronią porządek publiczny lub dobre obyczaje. Gdyby spółka wykazała, że przepisy są archaiczne, lub że współczesne społeczeństwa żyjące w tych krajach nie odczuwają „dyskomfortu” widząc ten symbol, rozstrzygnięcie Sądu mogłoby być odmienne. Podobnie w kwestii zgodności odrzucenia wniosku rejestracyjnego z EKPC – spółka powinna była przedstawić argumenty za uznaniem, że odrzucenie wniosku nie miało podstawy w treści art. 10 ust. 2 EKPC.

Podsumowując, chociaż wyrok Sądu nie jest zaskoczeniem, to jednak nie rozwiewa wszystkich wątpliwości. Ciężko jest przewidzieć, jaki wynik miałaby sprawa, gdyby odwołująca się spółka przedstawiła lepszą argumentację. Warto też wspomnieć, że ta sama spółka skutecznie zarejestrowała wcześniej w OHIM ten sam znak, tyle że w innych klasach (czyli w innych kategoriach towarów/usług). Najwyraźniej wcześniejszy proces rejestracyjny prowadzili urzędnicy mniej świadomi tego, jaki „porządek publiczny” i jakie „dobre obyczaje” obowiązują w krajach, które kiedyś znajdowały się za „żelazną kurtyną”.

Cała ta sytuacja pokazuje, że choć stosowanie tak ogólnych klauzul jak „porządek publiczny” i „dobre obyczaje” jest konieczne, to jednak, w przypadku tak dużego i wielokulturowego „tworu” jakim jest UE, może okazać się karkołomne.

Autor: Grzegorz Leśniewski, Prawnik w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy


Tagi: ,

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>