Prawo prywatne międzynarodowe na nowo!

www.sxc.hu

Ustawa z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe doczekała się poważnej nowelizacji.

Dziś wchodzą w życie nowe przepisy.

Jakie są najważniejsze zmiany? Nie jest ich wcale tak mało.

Zapraszamy do lektury wpisu.

Ustawa ma na celu unowocześnienie i usunięcie powstałych luk w prawie jak również dostosowanie polskich przepisów do norm unijnych Rozporządzeń – m.in. nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań umownych (tzw. Rzym I) i nr 864/2007 z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczącego zobowiązań pozaumownych (tzw. Rzym II). Do obu Rozporządzeń unijnych nowa ustawa odsyła zresztą w sposób bezpośredni (art. 28 i art. 33).

W nowej ustawie wyraźnie wskazano, że dobra osobiste osoby fizycznej podlegają jej prawu ojczystemu.

W przypadku zagrożenia naruszeniem bądź naruszenia można żądać ochrony na podstawie prawa państwa, w którym doszło do naruszenia bądź tam, gdzie wystąpiły skutki naruszenia.

Co ciekawe, jeżeli do naruszenia doszło w środkach społecznego przekazu, o prawie do odpowiedzi, sprostowania lub innego środka ochronnego rozstrzyga prawo państwa, w którym ma siedzibę albo miejsce zwykłego pobytu nadawca lub wydawca (art. 16).

W poprzednim stanie prawnym ustawa poświęcała osobom prawnym jeden przepis – art. 9 § 2. Obecnie osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej (spółki osobowe) jest poświęcony cały rozdział 3 ustawy.

Utrzymano zasadniczy łącznik siedziby (art. 17 ust. 1). Swoistą nowością jest dodanie łącznika miejsca utworzenia osoby prawnej w przypadku, gdy prawo miejsca siedziby przewiduje zastosowanie tego łącznika (art. 17 ust. 2). Wskazano również, jaki jest przykładowy zakres zastosowania statutu personalnego – m.in. powstanie, łączenie, podział, przekształcenie lub ustanie osoby prawnej; kompetencje i zasady działania oraz powoływanie i odwoływanie członków organów; reprezentacja; nabycie i utrata statusu wspólnika lub członkostwa oraz prawa i obowiązki z nim związane; odpowiedzialność wspólników lub członków za zobowiązania osoby prawnej (art. 17 ust. 3). W przypadku przeniesienia siedziby do innego państwa, z chwilą przeniesienia osoba prawna podlega prawu tego państwa. Jednakże przeniesienie siedziby w obrębie Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie prowadzi do utraty osobowości prawnej. Natomiast połączenie osób prawnych mających siedziby w różnych państwach wymaga spełnienia wymagań określonych w prawie obu tych państw.

Wyraźnie również wskazano, że do ochrony dóbr osobistych osób prawnych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące ochrony dóbr osobistych osób fizycznych (art. 20 w zw. z art. 16).

Nowa ustawa wyraźnie reguluje kwestie pełnomocnictwa (art. 22 i 23). Pełnomocnictwo podlega prawu wybranemu przez mocodawcę, jednakże gdy pełnomocnik dokonał czynności prawnej z osobą trzecią, ta osoba może powołać się na prawo wybrane tylko wtedy, gdy o takim wyborze wiedziała albo z łatwością mogła się o nim dowiedzieć. Wskazano również reguły kolizyjne jakie należy stosować w celu określenia prawa właściwego w przypadku braku wyboru prawa przez udzielającego pełnomocnictwa (jest to: państwo siedziby mocodawcy; państwo siedziby przedsiębiorstwa, jeżeli w tym państwie stale działa pełnomocnik; prawo państwa w którym pełnomocnik rzeczywiście działał).

W ciekawy sposób ustawodawca uregulował kwestie wskazania prawa właściwego dla stosunków zobowiązaniowych. Odesłał on bezpośrednio do przepisów unijnych (m.in. Rozporządzenia Rzym I i Rzym II), a w pozostałym zakresie – wyłączonym przez przepisy Rozporządzeń – uregulował materię ustawowo. Niezmienna pozostała naczelna zasada wynikająca zarówno z prawa unijnego jak i ze „starej” ustawy – strony mogą poddać stosunek umowny prawu przez nich wybranemu.

Warto również odnotować regulację przepisów wprowadzoną w zakresie prawa autorskiego (szeroko pojętej własności intelektualnej).

Obecnie powstanie, treść i ustanie prawa własności intelektualnej podlegają prawu państwa, w którym ma miejsce korzystanie z tego prawa („stara” ustawa wprost regulowała tylko kwestie zobowiązań z umowy o przeniesienie praw autorskich – stosowało się prawo państwa, w którym w chwili zawarcia umowy ma siedzibę albo miejsce zamieszkania nabywca praw). Do ochrony praw własności intelektualnej stosuje się obecnie (po zmianie) prawo państwa, w którym dochodzimy ochrony.

Uregulowano również uprawnienia pracownika wobec pracodawcy z tytułu praw własności intelektualnej powstałej w toku wykonywania pracy – podlegają one prawu właściwemu dla stosunku pracy.

Czytelników zainteresowanych pełnym brzmieniem nowej ustawy Prawo prywatne międzynarodowe odsyłamy do tekstu znajdującego się na stronach Rządowego Centrum Legislacji (www.rcl.gov.pl) lub poniżej w wersji PDF:

Autor: Jacek Stachowicz, aplikant radcowski w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy


Tagi: , , , , , , , , ,

Możliwość komentowania jest wyłączona.