Podwójna ochrona bez ryzyka? O nowelizacji prawa własności przemysłowej

W ostatnich miesiącach mieliśmy możliwość obserwowania licznych zmian w modelu ochrony własności intelektualnej, o czym informowaliśmy m.in. we wpisach z 6 lipca i 16 października. Aktualnie warto natomiast wspomnieć o zmianie dotyczącej ochrony wzorów przemysłowych, która wielu komentatorom umyka lub jest opisywana w oderwaniu od dotychczasowej praktyki.

1 grudnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja (ustawa z 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Prawo własności przemysłowej oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2015 r. poz. 1266) wprowadzająca kluczowe zmiany w dotychczasowym modelu ochrony niektórych wzorów przemysłowych. Dotyczy ona m.in. wzorów niejednokrotnie najciekawszych, a zarazem najsilniej chronionych – wzorów, które stanowią utwór chroniony prawem autorskim.

W dotychczasowym modelu ochrony, tak jak obecnie, możliwa była kumulacja ochrony na podstawie prawa autorskiego i prawa własności przemysłowej. Kumulacja taka pozwalała na wysuwanie wyjątkowo daleko idących roszczeń opartych na prawie autorskim, zarazem ułatwiając ich dochodzenie dzięki sformalizowanemu systemowi rejestracji wzorów przemysłowych gwarantującemu domniemanie ich ochrony prawnej. Aż do niedawnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (z 23 czerwca 2016 r., Dz. U. z 2015 r., poz. 93) pozwalało to na skuteczne dochodzenie względnie łatwych w dowodzeniu przed sądem odszkodowań sięgających trzykrotności, a po wspomnianym wyroku – dwukrotności „stosownego wynagrodzenia, które w chwili dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu”.

Sprawy takie dotyczyły przemysłowego wykorzystywania utworów, a odszkodowania w nich zasądzane były ponadprzeciętnie wysokie – choćby ze względu na skalę naruszenia. Tak silna ochrona była ograniczona jednak w istotny sposób: przedsiębiorca, decydując się na rejestrację swojego utworu jako wzoru przemysłowego, musiał liczyć się z ograniczeniem czasu jego ochrony – z domyślnych 70 lat (od śmierci twórcy albo od rozpowszechnienia  jeżeli prawa autorskie przysługiwały z mocy ustawy innej osobie niż twórca, np. pracodawcy) dla utworów, do jedynie 5 lat (z możliwością przedłużenia do maksymalnie 25 lat) od dnia dokonania zgłoszenia wzoru w Urzędzie Patentowym RP.

Przedsiębiorcy stali zatem przed trudnym wyborem: z jednej strony mogli zdecydować się na zagwarantowanie długiego czasu ochrony, ale powiązanego z trudnym, niepewnym i długotrwałym w praktyce dochodzeniem przed sądem ewentualnych roszczeń. Alternatywnie – mogli wybrać reżim pozwalający na usprawnienie dochodzenia należnych im praw, ale w zamian za ograniczenie czasu przysługującej im ochrony.

Od 1 grudnia wyboru takiego nie ma, jednak z korzyścią dla przedsiębiorcy. Z prawa własności przemysłowej usunięty został przepis wygaszający ochronę prawnoautorską po upływie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Obecnie możliwe jest zatem korzystanie z podwójnej, kumulatywnej ochrony przez cały okres rejestracji wzoru, a gdy dalsze przedłużenie ochrony nie jest możliwe – korzystanie z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Zmiany takie mają bardzo duże znaczenie dla producentów zabawek, mebli, ale też wszelkich innych przedsiębiorców wykorzystujących w designie swoich produktów nowatorską estetykę zasługującą na ochronę prawną. Dysponując narzędziami daleko idącej i skutecznej ochrony, warto z nich korzystać – obecnie, nie niosą one ze sobą ryzyka w zakresie skrócenia ochrony prawnoautorskiej, a niewielkim kosztem pozwalają na znaczne wzmocnienie pozycji uprawnionego.

Autor: Andrzej Boboli, aplikant radcowski w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy, biuro w Warszawie


Tagi: , , , , , , , , , , , , , ,

Możliwość komentowania jest wyłączona.