Podatek bankowy nie tylko dla banków – którzy przedsiębiorcy zapłacą 25 marca?

1 lutego 2016 r. weszła w życie ustawa o podatku od niektórych instytucji finansowych z dnia 15 stycznia 2016 r (Dz.U. z 2016 r. poz. 68) (dalej „Ustawa”) wprowadzająca nową daninę – tzw. podatek bankowy. Mimo, że już 25 marca mija termin pierwszej zapłaty podatku, z Ustawy nie zawsze wynika, w jaki sposób wyliczyć jego wysokość oraz kto będzie musiał podatek uiścić – czy będą to wyłącznie banki, czy także „zwykli” przedsiębiorcy (po spełnieniu określonych kryteriów). Wątpliwości w tym zakresie ma pomóc wyjaśnić wydana przez Ministra Finansów w dniu 3 marca 2016 r. ogólna interpretacja przepisów Ustawy (sygn. PK.8201.1.2016) (dalej: „Interpretacja Ogólna”).

Na wstępie warto jednak wyjaśnić kogo sama Ustawa zalicza do kręgu „podatników”. Do zapłaty podatku zobowiązani są, oprócz podmiotów dość „oczywistych” jak banki krajowe, oddziały banków zagranicznych, oddziały instytucji kredytowych, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, krajowe zakłady ubezpieczeń, krajowe zakłady reasekuracji, oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń i zagranicznych zakładów reasekuracji, główne oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń i zagranicznych zakładów reasekuracji, również – budzące obecnie najwięcej wątpliwości, bo potencjalnie dotyczące najszerszego kręgu podmiotów – instytucje pożyczkowe.

Sama Ustawa po szczegółową definicję pojęcia instytucji pożyczkowej odsyła do ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2014 r. poz. 149, z późn. zm.) (dalej Ustawa o kredycie konsumenckim”). W konsekwencji, ustalenie precyzyjnego katalogu podatników wymaga równoczesnej analizy przepisów obu ww. ustaw.

Z dosłownego brzmienia Ustawy o kredycie konsumenckim wynika, że instytucjami pożyczkowymi, poza kilkoma wyjątkami, są przedsiębiorcy, którzy w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej udzielają lub dają przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu (nie powinno mieć znaczenia, czy jest to działalność główna, czy pomocnicza). Powinni jednocześnie prowadzić działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej z minimalnym kapitałem zakładowym w wysokości 200.000 zł, przy czym brak spełnienia tych warunków nie musi wcale oznaczać braku obowiązku zapłaty podatku. Może być natomiast uznany za próbę „obejścia” prawa i skutkować karą grzywny do 500.000 zł, a nawet pozbawieniem wolności do lat 2 (przepisy karne wchodzą w życie 11 kwietnia).

Co zaś definicja instytucji pożyczkowych może oznaczać w praktyce? Szeroka interpretacja tego pojęcia mogłaby sprawić, że nawet udzielenie przez określonego przedsiębiorcę swojemu pracownikowi na cele osobiste niewielkiej pożyczki, powodowałoby obowiązek zapłaty podatku bankowego. W konsekwencji mogłoby dojść do kuriozalnej sytuacji, w której podatnikami podatku bankowego staną się podmioty spoza sektora finansowego, czyli „zwykli” przedsiębiorcy. Co prawda zgodnie z Ustawą o kredycie konsumenckim, co do zasady, wyłączeni są z tego grona np. pracodawcy udzielający pożyczek na preferencyjnych, „nierynkowych” warunkach – nie każdy pracodawca decyduje się jednak na udzielanie tego typu świadczeń wg uprzywilejowanych zasad.

Jak wyjaśnia Minister Finansów, intencją ustawodawcy nie było jednak objęcie podatkiem bankowym przedsiębiorców udzielających pożyczek własnym pracownikom. Wnioskując z Interpretacji Ogólnej (przedstawione w niej rozważania nie zawsze są precyzyjne), podatek bankowy obejmie te instytucje, których głównym rodzajem działalności jest kierowanie usług pożyczkowych do szerokiego kręgu odbiorców – konsumentów, nie zaś do swoich własnym pracowników.

Wątpliwości przy interpretacji Ustawy pojawiały się również podczas wyliczenia samej wysokości podatku do zapłaty przez instytucje pożyczkowe. Podatkiem bankowym w wysokości 0,0366% podstawy opodatkowania miesięcznie opodatkowane są co do zasady aktywa podatników – w przypadku instytucji pożyczkowych podstawę opodatkowania stanowi nadwyżka wartości aktywów podatnika, wynikająca z zestawienia obrotów i sald, ustalonego na ostatni dzień miesiąca na podstawie zapisów na kontach księgi głównej, przekraczająca próg 200 mln zł.

Niejasna pozostaje jednak kwestia opodatkowania instytucji pożyczkowych, które należą do grup kapitałowych – wartość sumy aktywów podlegającej opodatkowaniu oblicza się bowiem łącznie dla wszystkich podmiotów zależnych lub współzależnych, bądź grup podmiotów powiązanych ze sobą. W praktyce pojawia się pytanie, który z podmiotów zależnych będzie zobowiązany do zapłaty podatku bankowego oraz czy wszystkie podmioty z grupy powinny zaliczać do podstawy opodatkowania aktywa, które były już uwzględnione do podstawy w związku z udzieleniem pożyczki przez inny podmiot powiązany, co mogłoby skutkować kilkukrotnym opodatkowaniem tych samych aktywów.

Z jednej strony, zgodnie z Interpretacją Ogólną, należące do grup kapitałowych instytucje pożyczkowe w zakresie obliczania kwoty wolnej od podatku 200 mln zł posiadają „dowolność”. Z drugiej jednak strony Minister Finansów wskazał, że zasadnym sposobem rozliczania tej kwoty między instytucjami powiązanymi jest zastosowanie systemu proporcji. Zgodnie z Interpretacją Ogólną „kwota wolna od podatku powinna być przypisana i rozliczana pomiędzy tymi podmiotami proporcjonalnie do posiadanych przez nie aktywów, składających się na łączną podstawę opodatkowania, po uwzględnieniu proporcjonalnego udziału aktywów każdego z podatników w ogólnej kwocie aktywów do opodatkowania”.

Jak wynika z powyższych rozważań, omawiana Ustawa budzi szereg wątpliwości, a ich rozstrzygnięcie może mieć kluczowy charakter dla potencjalnych podatników. Interpretacja Ogólna, choć nie zawsze jednoznaczna, wydaje się potwierdzać „wąskie” ujęcie instytucji pożyczkowych, co byłoby zgodne  z ogólnym celem Ustawy oraz Ustawy o kredycie konsumenckim. W przypadku Ustawy o kredycie konsumenckim – jej celem miała być bowiem profesjonalizacja rynku pożyczkowego, Ustawa zaś już choćby samą swoją nazwą wydaje się wskazywać, że ma dotyczyć wyłącznie podmiotów wprost związanych z branżą finansów. Z drugiej jednak strony, szerokie ujęcie definicji instytucji pożyczkowych sugerowała dosłowna treść ww. ustaw uchwalonych przez prawodawcę.

Autorzy:

Wioletta Jachimowicz, aplikant adwokacki w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy, biuro w Warszawie,

Mateusz Borkiewicz, adwokat w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy, biuro w Warszawie


Tagi: , , , ,

Możliwość komentowania jest wyłączona.