Od stycznia 2013 r. mniej obciążeń dla firm?

www.sxc.hu

W dniu 30 listopada bieżącego roku Prezydent podpisał ustawę o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce.

W tym samym dniu ustawa została opublikowana i wchodzi w życie z początkiem przyszłego roku.

W ustawie obok niewątpliwych udogodnień wprowadzono również niejako „tylnymi drzwiami” zmiany podatkowe, których skutki z pewnością z redukcją obciążeń administracyjnych wiele wspólnego nie będą miały.

Zmiany w podatkach dochodowych

Najwięcej kontrowersji budzą zmiany w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych. Wprowadzono regulacje, które w zamierzeniu mają uwolnić zatory płatnicze i poprawiać płynność przedsiębiorców. Już teraz można powiedzieć, iż w praktyce zastosowanie się do nowych przepisów będzie dużym wyzwaniem.

Obowiązek zmniejszenia kosztów w przypadku zaległości płatniczych

Zgodnie z dodanym art. 15 b ustawy o CIT i art. 24d stanowiącym jego odpowiednik w ustawie o PIT, w przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty wynikającej z faktury (rachunku),a jeżeli nie istniał obowiązek wystawienia faktury (rachunku) – kwoty wynikającej z umowy albo innego dokumentu, i nieuregulowania tej kwoty w terminie 30 dni od daty upływu terminu płatności, podatnik jest obowiązany do zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę wynikającą z tych dokumentów.

Natomiast w przypadkach, gdy termin płatności jest dłuższy niż 60 dni, zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę wynikającą z faktury (lub innych dokumentów), dokonuje się z upływem 90 dni od daty zaliczenia tej kwoty do kosztów uzyskania przychodów, o ile nie została ona uregulowana w tym terminie.

Zmniejszenia kosztów dokonuje się w miesiącu, w którym upływają wyżej wskazane terminy.

Kiedy korygować?

Określenie samego momentu korekty okazuje się nie lada wyzwaniem. O ile norma o charakterze ogólnym wydaje się być jasna tj. obowiązek skorygowania kosztu pojawia się w miesiącu w którym przekroczony został termin płatności o więcej niż 30 dni, o tyle przypadek szczególny tj. przewidziany dla terminów płatności dłuższych niż 60 dni jest już mocno „niedookreślony”. Dlaczego? Otóż dlatego, iż żaden przepis nie stanowi od kiedy ów sześćdziesięciodniowy termin płatności rozpoczyna swój bieg.

Termin płatności stanowi datę w jakiej dłużnik powinien spełnić swoje świadczenie (w tym przypadku pieniężne) i która zwykle jest uzgadniana przez strony umowy ( w przeciwnym wypadku znajdują zastosowanie ogólne postanowienia kodeksu cywilnego). W praktyce gospodarczej przedsiębiorcy określają terminy płatności na wiele sposobów np. 60 dni od dnia otrzymania faktury, 60 dni od dnia wystawienia faktury, 60 dni od dnia dokonania dostawy etc. W zasadzie bieg terminu płatności można ustalić w odniesieniu do dowolnego zdarzenia (momentu). Ważne, żeby strony umowy rozumiały je w ten sam jednoznaczny sposób.

Brak jednoznacznej regulacji ustawodawcy powoduje niepewność co do tego, czy zmniejszenie kosztów powinno nastąpić po 30 dniach od upływu terminu płatności czy też po 90 dniach od dnia zaliczenia w koszty.

Dzień zaliczenia w koszty

Równie trudny do ustalenia okazuje się dzień zaliczenia w koszty od którego odliczamy wyżej wymienione 90 dni. Mowa tu z pewnością o kosztach podatkowych (a nie księgowych), jednak te potrąca się nie na określony dzień lecz co najwyżej na koniec miesiąca. Z drugiej strony można przyjąć dzień ujęcia kosztu w księgach (data operacji gospodarczej), ale ten jak wiadomo nie zawsze pokrywa się z momentem ujęciem podatkowym. Jakby nie patrzeć, będzie źle.

Jak ustalić wartość zmniejszenia?

Ustalenie właściwego momentu korekty to dopiero początek trudności. Dużo większym wyzwaniem może się okazać ustalenie wartości korekty. Przypadek trywialny, w którym będzie to pełna wartość niezapłaconej faktury występuje „w przyrodzie” niezwykle rzadko.

Wyobraźmy firmę produkcyjną (np. producent samochodów) w której moment otrzymania i zaksięgowania faktury od dostawcy i moment sprzedaży gotowego wyrobu dzieli skomplikowany proces produkcyjny. Potrącenie kosztów (również dla celów podatkowych) następuje w momencie sprzedaży gotowego wyrobu. W tym momencie odpowiednio skalkulowana część kosztów tzw. koszt własny sprzedanych wyrobów (w tym cząstka kosztów z faktury) obciąża koszty księgowe ( i w tym samym momencie podatkowe).

Jeśli zatem któraś z faktur za materiał użyty do produkcji sprzedanych wyrobów gotowych nie zostanie zapłacona w terminie powodującym konieczność zmniejszenia kosztów, wówczas należałoby ustalić w jakiej części została skalkulowana do kosztu własnego wyrobu. W praktyce jest to bardzo utrudnione lub wręcz niemożliwe. Stosowane w rachunku kosztów klucze rozliczeniowe oraz uproszczenia przy pomiarze zużycia i rozchodu materiałów zacierają związek pomiędzy pojedynczą fakturą i kosztami potrącanymi w chwili sprzedaży wyrobów. Nawet skomplikowane systemy informatyczne nie będą w stanie wygenerować takich informacji.

Koszty „uregulowane”

Ustawa mówi o uregulowaniu kwoty zobowiązania lub kosztów. Zakres znaczeniowy określenia „uregulować” nie został wyjaśniony. Wydaje się, że to pojęcie dość pojemne i obejmuje wszelkie możliwe czynności mające za skutek wygaśnięcie długu. Stwarza to możliwości planowania np. przez tzw. nowację długu czyli w prostych słowach zamianę długu na dług z innego tytułu. Przykładowo wierzyciel zgadza się zamienić wierzytelność z tytułu dostawy na kredyt kupiecki. Na skutek tego dług z tytułu dostawy wygasa, a zatem jak można sądzić zostaje „uregulowany”.

Można mnożyć kolejne wątpliwe sytuacje. Jak traktować zatrzymane kaucje gwarancyjne? Jak traktować środki wpłacone na rachunek powierniczy?

Zmiany w VAT

Ustawa również przewiduje zmiany  ustawie o VAT mające na celu odformalizowanie korzystania z tzw. ulgi na złe długi. Docenić należy zniesienie obowiązku powiadamiania dłużnika a także skrócenie okresu, po którym można skorygować VAT do 150 dni od upływu terminu płatności określonego na fakturze lub w umowie.

Wejście w nowy rok może się okazać pewnym zaskoczeniem dla dłużników. Nowe przepisy przewidują bowiem obligatoryjną korektę podatku naliczonego, jeśli dłużnik zalega z zapłatą dłużej aniżeli 150 dni po terminie płatności. Co więcej nowe przepisy stosują się również do wierzytelności powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, jeśli ich nieściągalność określona według nowych zasad (tj. po upływie 150 dni) podlega uprawdopodobnieniu po wejściu w życie ustawy. Oznacza to, że dłużnik, któremu 1 stycznia 2013 właśnie upływa 150 dzień od terminu płatności, musi dokonać korekty odliczenia VAT.

W stosunku do dłużników, którzy nie dokonali korekty, organy podatkowe mogą ustalić dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30%.

Konkluzje

Trudno jednoznacznie stwierdzić czy nowe przepisy poprawią płynność przedsiębiorców. Niewątpliwie przysporzą dużo pracy i zmartwień księgowym. Być może intencje były i słuszne, nie można się jednak oprzeć wrażeniu, że treść przepisów jest nieprzemyślana a autorom projektu zabrakło najzwyczajniej wyobraźni. Na jakość ustawy wpłynęło zapewne również nadzwyczajne tempo prac legislacyjnych.

Ustawa wprawdzie weszła w życie z zachowaniem minimalnego vacatio legis jakie dopuszcza Trybunał Konstytucyjny dla ustaw o podatku dochodowym, można mieć jednak wątpliwości, czy biorąc pod uwagę skutki zmian jest to wystarczający czas na przygotowanie podatników.

Będzie im niezwykle trudno przystosować systemy księgowe do nowych wymagań.

Autor: Tomasz Gałka, doradca podatkowy, Olesiński & Wspólnicy biuro we Wrocławiu


Tagi: , , , , ,

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>