Nowe przepisy konsumenckie a sprzedaż telefoniczna. Czy to koniec umów zawieranych przez telefon?

www.fotolia.pl

Przepisy ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, które zaczęły obowiązywać od 25 grudnia 2014 r. wprowadzają istotne zmiany w zakresie umów zawieranych z wykorzystaniem kontaktu telefonicznego. Zmiany te dotyczą nie tylko przedsiębiorców specjalizujących się w telemarketingu, ale wszystkich przedsiębiorców, którzy kontaktują się z konsumentem przez telefon w celu zawarcia umowy na odległość.

Czy zatem na gruncie nowych przepisów nie będzie już dłużej możliwe zawarcie umowy z konsumentem w ramach jednej rozmowy telefonicznej? Ustawa nakłada na przedsiębiorców nowe, liczne obowiązki, które w praktyce mogą znacznie utrudnić, a nawet w ocenie niektórych, uniemożliwić zawarcie umowy z konsumentem. Czy jednak przepisy ustawy dotyczą wszystkich przypadków umów zawieranych przez telefon, niezależnie od tego kto występuje z ofertą zawarcia umowy? Czy może tylko tych, których inicjatorem jest przedsiębiorca?

Kontakt telefoniczny z inicjatywy przedsiębiorcy

Od 25 grudnia 2014 r. przedsiębiorca kontaktując się z konsumentem przez telefon w celu zawarcia umowy na odległość, ma obowiązek na początku rozmowy poinformować konsumenta o tym celu, a ponadto podać identyfikujące go dane oraz dane identyfikujące osobę, w imieniu której telefonuje. Obowiązek ten uwzględnia zatem specyfikę umów zawieranych z wykorzystaniem kontaktu telefonicznego, których konsument zwykle nie planował zawierać i których propozycją jest często zaskoczony. Dzięki tej regulacji, już na początku rozmowy konsument dowie się kto i w jakim celu do niego dzwoni.

Oczywiście chodzi tutaj o sytuację, kiedy to podmiotem komunikującym się z konsumentem jest przedsiębiorca i to z jego inicjatywy następuje nawiązanie kontaktu (rozmowy) z konsumentem. Nie dotyczy to więc przypadków, gdy osobą inicjującą rozmowę i kontaktującą się z przedsiębiorcą z własnej woli jest konsument. W takiej sytuacji powinien on bowiem dysponować już danymi przedsiębiorcy (np. uzyskanymi ze strony internetowej), a dzwoniąc z własnej inicjatywy sam określa cel i zakres rozmowy.

Gdy przedsiębiorca składa ofertę…

Jeżeli przedsiębiorca w drodze rozmowy telefonicznej proponuje konsumentowi zawarcie umowy, ma obowiązek potwierdzić oraz doręczyć mu treść proponowanej umowy utrwaloną na papierze lub innym trwałym nośniku. Oznacza to, że nie jest możliwe skuteczne zawarcie umowy tylko na podstawie zgody konsumenta wyrażonej w czasie rozmowy telefonicznej z przedsiębiorcą, jeżeli składającym ofertę jest sam przedsiębiorca. Ma on bowiem obowiązek potwierdzić i dostarczyć konsumentowi treść proponowanej umowy na trwałym nośniku (np. w drodze wiadomości e-mail lub listownie).

Ustawa o prawach konsumenta definiuje trwały nośnik jako materiał lub narzędzie umożliwiające konsumentowi lub przedsiębiorcy przechowywanie informacji kierowanych osobiście do niego, w sposób umożliwiający dostęp do informacji w przyszłości przez czas odpowiedni do celów, jakim te informacje służą, i które pozwalają na odtworzenie przechowywanych informacji w niezmienionej postaci. W praktyce chodzi w szczególności o papier, pamięć USB, płyty CD-ROM, DVD, karty pamięci lub dyski twarde komputerów, a także pocztę elektroniczną.

Kolejnym krokiem (po otrzymaniu potwierdzenia od przedsiębiorcy) zmierzającym do zawarcia umowy jest wysłanie przez konsumenta oświadczenia o zawarciu umowy oraz jego utrwalenie na papierze lub innym trwałym nośniku. Ustawodawca unijny i polski nie precyzuje jednak w jakiej formie nastąpić ma oświadczenie konsumenta – przepis art. 20 ust. 2 ustawy o prawach konsumenta wymaga bowiem utrwalenia oświadczenia konsumenta na trwałym nośniku, nie określa natomiast sposobu złożenia oświadczenia.

Odwołując się do wydanej przez UOKiK w październiku 2014 r. broszury Przepisy konsumenckie dla przedsiębiorców, należy przyjąć, że po zapoznaniu się przez konsumenta z treścią proponowanej umowy powinien on potwierdzić wolę zawarcia umowy, czyli złożyć stosowne oświadczenie na papierze lub na innym trwałym nośniku. Dopiero zatem po złożeniu przez konsumenta oświadczenia oraz jego utrwaleniu w powyższej formie można uznać, że doszło do zawarcia umowy.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów pozostawiła państwom członkowskim wybór w zakresie wprowadzenia przepisów, na podstawie których, przedsiębiorca musi potwierdzić na trwałym nośniku ofertę złożoną konsumentowi, który staje się związany dopiero po jej podpisaniu lub przesłaniu swojej pisemnej zgody. Ustawodawca polski decydując się na to rozwiązanie rozszerzył zakres ochrony konsumentów i uniemożliwił przedsiębiorcy składającemu ofertę zawarcie umowy w ramach jednej rozmowy telefonicznej.

Gdy konsument składa ofertę…

Jak w świetle powyższych rozważań ocenić należy sytuację, gdy to konsument dzwoniąc do przedsiębiorcy z własnej inicjatywy składa mu ofertę zawarcia umowy? Nie ma wątpliwości, że w takiej sytuacji po stronie przedsiębiorcy nie występuje obowiązek wskazania na cel rozmowy (cel określa konsument) oraz podania identyfikujących go danych (są one już znane konsumentowi). Czy jednak aktualny będzie obowiązek potwierdzenia treści proponowanej umowy i utrwalenie oświadczenie konsumenta na papierze lub innym trwałym nośniku? Z literalnej treści przepisu art. 20 ust. 2 ustawy wynika, że dotyczy on sytuacji, gdy to przedsiębiorca proponuje konsumentowi zawarcie umowy, a nie odwrotnie. Należałoby zatem przyjąć, że jeżeli konsument chcąc zawrzeć z przedsiębiorcą umowę, sam się z nim kontaktuje a następnie określa i przedstawia ofertę zawarcia umowy to umowa taka może być zawarta telefonicznie.

Oczywiście możemy wyobrazić sobie także sytuację, w której konsument kontaktując się z przedsiębiorcą w celu zawarcia konkretnej umowy, otrzyma w trakcie rozmowy nową (różną od swojej) ofertę od przedsiębiorcy. W takiej sytuacji jak najbardziej przedsiębiorca zobligowany jest do wywiązania się z obowiązku potwierdzenia treści proponowanej umowy na trwałym nośniku oraz utrwalenia oświadczenia konsumenta w takiej formie.

Reasumując, przepisy obowiązującej od końca zeszłego roku ustawy o prawach konsumenta różnicują tryb zawarcia umowy oraz zakres obowiązków informacyjnych przedsiębiorcy w zależności od tego, kto jest inicjatorem rozmowy telefonicznej oraz podmiotem składającym ofertę zawarcia umowy.

Z pewnością nie będzie już możliwe zawarcie z konsumentem umowy w ramach jednej rozmowy telefonicznej, w sytuacji gdy podmiotem proponującym zawarcie umowy przez telefon jest przedsiębiorca. Nie ma jednak przeciwwskazań aby umowa została zawarta w takim trybie, gdy konsument kontaktując się z przedsiębiorcą z własnej woli składa mu ofertę zawarcia umowy.

Autor: Magdalena Kaleta, aplikant adwokacki w Kancelarii Olesiński i Wspólnicy, biuro w Warszawie


Tagi: , , , , , ,

Możliwość komentowania jest wyłączona.