Naprawienie szkody vs powództwo adhezyjne

www.sxc.hu

Dochodzeniu roszczeń cywilnych w postępowaniu karnym służą następujące środki prawne: powództwo adhezyjne i wniosek o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 Kodeksu karnego.

Oba te środki mają różne warunki realizacji, terminy etc.

Który z nich z punktu widzenia pokrzywdzonego jest bardziej efektywny?

Powództwo adhezyjne

Termin: do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, tj. do odczytania aktu oskarżenia przez prokuratora.

Istota: pokrzywdzony może wytoczyć przeciw oskarżonemu powództwo cywilne, w celu dochodzenia w postępowaniu karnym roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa.

Zasady:
- wytacza się poprzez wniesienie pozwu (warunki jak w postępowaniu cywilnym);
- roszczenie musi mieć bezpośredni związek z zarzutem oskarżenia, tj. wynikać wprost z popełnionego czynu zabronionego;
- nie można jednocześnie składać wniosku o zobowiązanie oskarżonego do naprawienia szkody;
- postanowienie o odmowie przyjęcia powództwa cywilnego lub o pozostawieniu go bez rozpoznania jest niezaskarżalne, jednak osoba, która wytoczyła powództwo adhezyjne, może w terminie 30 dni od daty odmowy przyjęcia lub pozostawienia powództwa cywilnego bez rozpoznania wnieść o przekazanie pozwu sądowi właściwemu do rozpoznawania spraw cywilnych;
- w razie skutecznego wniesienia powództwa cywilnego w procesie karnym, osoba go wnosząca uzyskuje status powoda cywilnego i staje się stroną w procesie;
- można dochodzić odszkodowania pieniężnego z tytułu szkody majątkowej oraz zadośćuczynienia pieniężnego w związku z krzywdą, pod warunkiem że szkody te wynikają bezpośrednio z popełnionego przestępstwa; roszczenie majątkowe dochodzone w tym trybie obejmuje zarówno straty, które poszkodowany rzeczywiście poniósł, jak i utracone korzyści, które mógł osiągnąć, gdyby nie poniósł straty;
- warunkiem koniecznym, by sąd mógł rozstrzygać merytorycznie o powództwie cywilnym, jest wydanie w danej sprawie wyroku skazującego;
- w przypadku wydania wyroku skazującego sąd może uwzględnić powództwo cywilne w całości lub w części, jeśli będzie ono zasadne w świetle zebranego materiału dowodowego oraz ustalonych podstaw faktycznych, w przeciwnym razie oddali powództwo;
- gdy konieczne dla rozstrzygnięcia o powództwie cywilnym uzupełnienie postępowania dowodowego spowodowałoby znaczną przewlekłość postępowania karnego, można powództwo cywilne pozostawić bez rozpoznania, a powód będzie mógł żądać rozstrzygnięcia sprawy przez sąd cywilny.

Skutek:
- rozstrzygnięcie sprawy cywilnej w postępowaniu karnym stwarza powagę rzeczy osądzonej i uniemożliwia postępowanie przed sądem cywilnym w tej samej sprawie;
– w przypadku wydania wyroku uniewinniającego, czy też orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania powództwo cywilne, nawet gdyby było zasadne, sąd pozostawia bez rozpoznania (wówczas powód może dochodzić swych roszczeń przed sądem cywilnym);
- w przypadku warunkowego umorzenia postępowania sąd zobowiązuje oskarżonego do naprawienia szkody pokrzywdzonemu w całości lub w części, jako że obowiązek ten stanowi jeden z wymogów dopuszczalności warunkowego umorzenia postępowania.

Wniosek o zobowiązanie oskarżonego do naprawienia szkody

Termin: jeżeli nie wytoczono powództwa cywilnego, pokrzywdzony, a także prokurator, może aż do zakończenia pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego na rozprawie głównej złożyć wniosek.

Zasady:
- uprawnionym do złożenia wniosku jest pokrzywdzony i prokurator, możliwe jest również orzeczenie obowiązku naprawienia szkody z urzędu;
- można dochodzić naprawienia zarówno szkody majątkowej poprzez stosowne odszkodowanie, jak również szkody niemajątkowej – żądając zadośćuczynienia za krzywdę;
- wniosek ten jest dopuszczalny tylko w wypadku gdy szkoda wynikła bezpośrednio z przestępstwa;
- sąd uwzględni wniosek tylko gdy w sprawie zapadnie wyrok skazujący za dane przestępstwo;
- warunkiem orzeczenia obowiązku naprawienia szkody jest stwierdzenie winy sprawcy (umyślnej lub nieumyślnej) i zaistnienia realnej szkody wyrządzonej konkretnemu pokrzywdzonemu;
- jeśli wystąpią wątpliwości co do rozmiaru wyrządzonej szkody, sąd nie może odsyłać sprawy do odrębnego procesu cywilnego, lecz rozstrzyga ją w granicach możliwości dowodowych.

Egzekucja zasądzonych roszczeń cywilnych – zarówno w wypadku uwzględnienia powództwa cywilnego na skutek wytoczenia powództwa adhezyjnego, jak i orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody – toczy się na zasadach postępowania cywilnego.

Wniosek o naprawienie szkody ma jeszcze jedną przewagę nad powództwem adhezyjnym – sąd zamiast naprawienia szkody może orzec nawiązkę (na zasadzie określonej w art. 46 kk). Ma to ten plus, że w razie wątpliwych dowodów potwierdzających wysokość szkody – sąd według swego uznania, dostrzegając faktycznie szkodę, może przyznać nam nawiązkę.

Który z ww. sposób jest bardziej efektywny? To zależy od sprawy ale bardzo często wnioski o naprawienie szkody przynoszą szybsze efekty.


Tagi: , , , , , , , , ,

Komentarze do artykułu Naprawienie szkody vs powództwo adhezyjne :

  1. Witam
    skazana w sprawie ma mi naprawić szkodę w wysokości 116318 (sto szesnaście tysięcy trzysta osiemnaście złotych). Wyrok z natychmiastową klauzulą wykonalności sprzed dwóch lat. Dotychczas nie spłaciła nic, prowadzi działalność gospodarczą nie wykazując dochodów, ukrywa wszystkie dochody przed komornikiem. Mam dowody że uzyskuje dochody. Gdzie to mam zgłosić i na podstawie jakiego artykułu ? Proszę o informację.
    pozdrawiam

    Sławomir S

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>