Możliwość udzielania pracownikom urlopów w terminach określonych przez pracodawcę

www.sxc.hu

Decyzja o udzieleniu urlopu wypoczynkowego należy do pracodawcy. Pracodawca nie jest związany wnioskiem pracownika dotyczącym terminu urlopu lub podziałem urlopu na części (np. gdy pracownik z przysługującego mu urlopu wypoczynkowego w rocznym wymiarze 26 dni chce wziąć urlop 14-dniowy) jednakże decyzja pracodawcy o udzieleniu urlopu wypoczynkowego nie jest dowolna.

Przepisy prawa pracy (art. 163 § 1 i 2 k.p.) przewidują dwa sposoby ustalenia terminu urlopu wypoczynkowego pracowników:

1. w planie urlopów, albo
2. w drodze porozumienia pracodawcy z pracownikami (w obu przypadkach z wyłączeniem tzw. urlopów na żądanie, o terminie których zawsze samodzielnie decyduje pracownik).

Plan urlopów – czym jest i jak go wprowadzać

Plan urlopów jest dokumentem, w którym pracodawca ustala terminy wykorzystywania przypadających w danym roku kalendarzowym urlopów wypoczynkowych, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy.

W praktyce plan urlopów przygotowuje się przed dniem 1 stycznia danego roku kalendarzowego. Z tym dniem pracownicy nabywają bowiem uprawnienia do drugiego i kolejnych urlopów wypoczynkowych. Jednakże plan urlopów powinien być sporządzony w takim terminie, by pracownicy mogli się z nim zapoznać. Kodeks pracy nie wymaga, aby plan urlopów sporządzany był na cały rok kalendarzowy albo żeby dotyczył całego przedsiębiorstwa. Stosownie do potrzeb, może on zatem obejmować okresy krótsze, np. kwartał, półrocze. Krótsza perspektywa czasowa planu urlopów wskazana jest zwłaszcza u pracodawców, u których występuje realne prawdopodobieństwo zmian terminów urlopów.

Plan urlopów jest podawany do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy (może być np. umieszczony w formie elektronicznej, np. jako plik Excel na wewnętrznym serwerze pracodawcy).

W planie powinny być uwzględnione wszystkie przewidywane w danym roku urlopy. Wyłączeniu z planu urlopów podlegają jedynie 4 dni urlopu tzw. na żądanie, które pracodawca ma obowiązek udzielić w terminie wskazanym przez pracownika.

Plan urlopów jest wiążący dla pracodawcy i pracowników. Oznacza to, iż pracownik nabywa możliwość rozpoczęcia urlopu w terminie wskazanym w planie. W praktyce wewnętrzne regulacje u pracodawcy (np. regulamin pracy) wymagają dodatkowego działania poprzedzającego rozpoczęcie urlopu (np. zawiadomienia pracodawcy na piśmie o rozpoczęciu urlopu w określonym dniu i wymiarze czy też wypełnienia karty urlopowej).

Porozumienie pracodawcy z pracownikami

Drugim, alternatywnym sposobem ustalenia terminu udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego jest indywidualne porozumienie pracodawcy z pracownikiem. Pracodawca, który nie ustala planu urlopów, ustala termin urlopu po porozumieniu z pracownikiem. W takim przypadku podstawą określenia terminu wykorzystania urlopu pozostaje wniosek pracownika i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy w zakładzie.

Zasady udzielania urlopów wypoczynkowych

Urlopu wypoczynkowego udziela pracodawca i do niego należy też inicjatywa w tym zakresie. Plan urlopów pracodawca ustala samodzielnie, jednakże ustalając plan urlopów, powinien on brać pod uwagę konieczność zapewnienia normalnego toku pracy i przedstawione przez pracowników wnioski dotyczące terminu wykorzystania urlopów. Pracodawca nie jest związany wnioskami urlopowymi pracowników i nie musi ich uwzględniać, jeżeli w jego ocenie spowodują one zakłócenie normalnego, nieprzerwanego toku pracy (wyjątek, w którym pracodawca zobowiązany jest uwzględnić wniosek urlopowy pracownika, dotyczy np. urlopu wypoczynkowego, którego na wniosek pracownicy lub pracownika-ojca należy mu udzielić bezpośrednio po urlopie macierzyńskim).

Pracodawca nie powinien wyznaczać pracownikowi terminu wykorzystania urlopu wypoczynkowego zupełnie dowolnie i wbrew woli pracownika. Udzielenie nawet zaległego urlopu, bez uprzedzenia i uzgodnienia terminu, może być odczuwane jako szykana i nadużywanie ekonomicznej przewagi pracodawcy.

W celu uwzględnienia interesów pracowników i potrzeb pracodawcy, w przypadku udzielania urlopów zgodnie z planem urlopów pracodawca powinien zwrócić się do pracowników o składanie wniosków urlopowych i dopiero na ich podstawie opracować w miarę możliwości kompromisowy plan.

Z kolei udzielenie urlopu wypoczynkowego w drodze indywidualnego porozumienia z pracownikami wymaga zgody obu stron.

Ponadto zgodnie z przepisami prawa pracy pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części. W takim przypadku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie krócej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.

Powyższe oznacza, że co do zasady urlop wypoczynkowy powinien być wykorzystany przez uprawnionego pracownika w całym przysługującym mu wymiarze (np. 20 dni, 26 dni). Tylko na wniosek pracownika urlop może zostać podzielony i wykorzystany częściami. Oznacza to, że pracodawca bez wniosku pracownika nie ma możliwości udzielania mu części urlopu wypoczynkowego.

Zgodnie z prawem pracy pracodawca nie może też zmuszać pracowników do korzystania z urlopów np. w okresach, kiedy spodziewa się niskich zysków i planuje przejściowo nie prowadzić działalności (np. 2 maja). Wtedy mamy do czynienia z przestojem niezawinionym przez pracownika.

Reasumując:

Z przepisów prawa pracy wynika, że:

1. niedopuszczalne jest jednostronne narzucenie pracownikom przez pracodawcę terminu, w jakim pracownicy zobowiązani są wykorzystać urlop wypoczynkowy (wyjątek dotyczy np. wykorzystania urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia);

2. pracodawca nie może dowolnie, tzn. bez wniosku pracownika, dzielić przysługującego
pracownikowi urlopu wypoczynkowego.

Autorzy:
Joanna Kucharczyk – aplikant radcowski
Tomasz Zasada – radca prawny


Tagi: , , ,

Komentarze do artykułu Możliwość udzielania pracownikom urlopów w terminach określonych przez pracodawcę :

  1. A u mnie w firmie pracownicy nie chcą wykorzystywać urlopów w ogóle!
    Wydaje polecenie , aby zaproponowali swoje terminy na wykorzystanie urlopu i nie robią tego. Jeśli już to pod wyjątkową presją. Za niewykonanie polecenia mogę zabrać im np. część premii. I jedynie to skutkuje.
    Od 4 lat pozwalam im wykorzystywać urlop kiedy sobie życzą i tak JEST ZAWSZE PROBLEM.
    Jedynie w okresie jesienno -zimowym około 3 miesięcy, gdy jest sezonowa intensywna produkcja nie udzielam z zasady urlopu.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>