Kiedy członek zarządu nie odpowie za zobowiązania spółki

www.sxc.hu

Jakiś czas temu pisaliśmy o tym, jak członek zarządu może ponieść odpowiedzialność za zobowiązania wobec ZUS. Temat jest oczywiście dużo szerszy a wątpliwości mnóstwo, np. za jakie zobowiązania spółki członek zarządu może ponieść odpowiedzialność? Czy chodzi o zobowiązania powstałe, gdy faktycznie pełnił swoją funkcję? Czy też może decydujący jest okres, w którym jako członek zarządu figurował w KRS?

Dobra wiadomość jest taka, że decydujący jest okres, w którym członek zarządu rzeczywiście pełnił swoje obowiązki (pomiędzy powołaniem a odwołaniem z pełnionej funkcji), a zatem miał wpływ na powstanie i wysokość zobowiązań spółki. Panuje zgoda co do tego, że wpis do KRS ma jedynie charakter deklaratoryjny.

Zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej członek zarządu ponosi subsydiarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu (nie jest zatem co do zasady istotny moment ich powstania). Nie poniesie on natomiast odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań z terminem płatności po jego odwołaniu z pełnionej funkcji, nawet jeśli w tym okresie nadal figurował w KRS jako członek zarządu.

Zła wiadomość jest taka, że nie zawsze z takim stanowiskiem zgadzają się organy podatkowe. Ich zapał co do prowadzenia egzekucji z majątku członka zarządu może jednak zostać skutecznie ostudzony przez WSA. Tak właśnie stało się ostatnio – w wyroku z dnia 16.09.2010 r. (sygn. akt I SA/Ke 458/10) WSA w Kielcach potwierdził, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki związana jest z okresem do daty jego odwołania bądź rezygnacji, a nie do daty wykreślenia go z KRS.

Zdaniem Sądu, jeśli już po odwołaniu były członek zarządu podejmuje w imieniu spółki działania, to są one pozbawione podstawy prawnej. Jako takie nie mogą więc być podstawą do obciążania go odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe spółki z terminem płatności następującym po skutecznym odwołaniu go z pełnionej funkcji.

Podobny pogląd już wcześniej reprezentowany był w orzecznictwie (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27.01.2009 r., sygn. akt I SA/Gd 657/08 lub wyrok WSA w Łodzi z dnia 18.12.2008 r., sygn. akt I SA/Łd 1041/08).

Jeśli natomiast chodzi o cywilnoprawne zobowiązania spółki kapitałowej, to mechanizm działa podobnie, istotny jest jednak moment powstania zobowiązania, a nie jego płatności. Zgodnie z art. 299 Kodeksu spółek handlowych w przypadku bezskuteczności egzekucji wobec spółki – gdy członek jej zarządu nie jest w stanie wykazać istnienia przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności – ponosi on solidarnie ze spółką subsydiarną odpowiedzialność za jej zobowiązania powstałe w czasie, gdy pełnił on obowiązki członka zarządu. Nie jest istotny moment wymagalności zobowiązania, a wiec członek zarządu poniesie odpowiedzialność także wtedy, gdy zobowiązanie będzie wymagalne już po jego odwołaniu.

Jednakże członek zarządu nie odpowie za zobowiązania spółki powstałe już po jego odwołaniu z pełnionej funkcji, nawet jeśli wciąż ujawniony był w rejestrze w charakterze członka zarządu spółki (między odwołaniem, a wykreśleniem z KRS może przecież minąć długi okres czasu). Deklaratoryjny charakter wpisu i wykreślenia członka zarządu z KRS kilkukrotnie potwierdzał już Sąd Najwyższy (por. np. wyrok z dnia 28.04.2006 r., sygn. akt V CSK 39/06 lub wyrok z dnia 25.09.2003 r., sygn. akt V CK 198/02).

Jeśli więc zobowiązanie cywilnoprawne spółki powstało już po skutecznym odwołaniu danej osoby z funkcji członka zarządu lub termin płatności danego zobowiązania podatkowego spółki upłynął po tej dacie, to wierzyciel (tak w osobie Skarbu Państwa, jak i każdy inny) może się jedynie obejść smakiem… lub poszukać innego członka zarządu zadłużonej spółki.

Autor: Michał Bogacz, aplikant radcowski, Kancelaria Olesiński & Wspólnicy


Tagi: , ,

Komentarze do artykułu Kiedy członek zarządu nie odpowie za zobowiązania spółki :

  1. 1. Z jakiego przepisu/orzeczenia wynika odpowiedzialność członka zarządu z daty powstania zobowiązania?

    2. Jak wygląda sprawa w sytuacji, kiedy w zobowiązanie powstało w 2008r. członek został odwołany w 2009r. i do tego czasu nie istniały przesłanki do upadłości, a termin wymagalności upłynął dopiero w 2010r.? Jak może odpowiadać poprzedni członek, skoro nie istniała wówczas potrzeba zgłaszania upadłości, a brak takiego zgłoszenia jest warunkiem koniecznym do odpowiedzialności?

    • W takiej sytuacji oczywiście nie można wykluczyć, że organy jednak będą próbowały pociągnąć taką osobę do odpowiedzialności. Tego bowiem nie regulują wprost przepisy, lecz orzecznictwo, ogólne zasady prawa + logicznego rozumowania, a co czasem trudno.
      Oprócz przesłanek uwalniających od odpowiedzialności (art. 299 par 2 k.s.h.) można również podważać okoliczność, że egzekucja przeciwko spółce była bezskuteczna – na ten temat też istnieje bogate orzecznictwo i o tym też z pewnością niebawem napiszemy.

  2. 1. Na odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania powstałe w czasie pełnienia przez niego funkcji wskazuje orzecznictwo (np. wyroki SN z dnia 25.02.2010 r., sygn. akt V CSK 248/09 oraz z dnia 28.04.2006 r., sygn. akt V CSK 39/06).

    2. W tej sytuacji należałoby rozważyć próbę uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności, jeśli byłby on w stanie udowodnić istnienie co najmniej jednej przesłanki egzoneracyjnej z art. 299 § 2 KSH (np. że niezgłoszenie wniosku o upadłość spółki nastąpiło bez jego winy).

  3. Co w sytuacji w której były Członek Zarządu spółki okazuje porozumienie w sprawie rozwiązania kontraktu menadżerskiego w którym jednym z elementów jest złożenie przez niego rezygnacji z pełnienia funkcji Członka Zarządu i jest to dokument które data nie została potwierdzona w żaden sposób (data pewna), podpisy są ponoć złożone przez pełnomocnika powołanego uchwałą NZW. W sumie taką umowę można sobie dorobić nawet po czasie i przedstawić jako dowód.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>