Jesteś świadkiem w postępowaniu? Sprawdź za co zwróci Ci Skarb Państwa

www.sxc.hu

Szybka analiza przepisów przed 5 listopada 2012 r. wskazywała jednoznacznie: mieszkańcowi Wrocławia, wezwanemu przed sąd w Krakowie, bardziej „opłacało się” być świadkiem w postępowaniu cywilnym.

Wówczas mógł bowiem odbyć podróż samochodem (ok. 3-godzinną) i domagać się od sądu zwrotu kosztów przejazdu. Będąc jednak wezwany przed ten sam sąd jako świadek, lecz już w postępowaniu karnym, musiałby zaś – zgodnie z dekretem z 1950 r. – odbyć podróż „środkiem transportu masowego (koleją, autobusem itp.) w klasie najniższej” (ok. 5-godzinną).Na nielogiczny brak spójności przepisów (a powyższa sytuacja była tylko jednym z przykładów) wskazał w marcu 2011 r. Trybunał Konstytucyjny, orzekając, że nierówność w zakresie zwrotu kosztów świadków w postępowaniu karnym i cywilnym godzi w sprawność wymiaru sprawiedliwości i może negatywnie nastawiać świadków w postępowaniu karnym do realizacji obowiązku składania zeznań. Niezależnie od treści wyroku, TK w uzasadnieniu zwrócił również uwagę na „pilną potrzebę unowocześnienia i ujednolicenia przez ustawodawcę zasad zwrotu kosztów podróży i innych kosztów ponoszonych przez świadków w postępowaniu karnym”.

Przekładając zatem pojęcie pilności na polski proces ustawodawczy, 5 listopada 2012 r. dodano do Kodeksu postępowania karnego artykuły 618a – 618l, na podstawie których świadkowi w postępowaniu karnym przysługuje:

- zwrot kosztów podróży od miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywania czynności na wezwanie sądu albo organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze (prokurator, policja) w wysokości rzeczywiście poniesionych racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu;

- zwrot kosztów noclegu oraz utrzymania w miejscu wykonywania czynności postępowania;

- zwrot zarobku lub dochodu utraconego z powodu stawiennictwa na wezwanie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze – w wysokości przeciętnego dziennego zarobku lub dochodu.

Świadek może przy tym żądać ww. należności, gdy:

- został wezwany, stawił się w wyznaczonym miejscu i czasie oraz został przesłuchany;

- został wezwany, stawił się w wyznaczonym miejscu i czasie, lecz nie został przesłuchany;

- zgłosił się dobrowolnie (bez wezwania) i został przesłuchany;

-nie jest zatrudniony w organie władzy publicznej i nie został wezwany do zeznawania w związku z tym zatrudnieniem.

Jeżeli przy tym dana osoba została wezwana w charakterze świadka w kilku sprawach na ten sam dzień – zwrot należności przysługuje jej tylko raz.

Takie same uprawnienia przysługują również osobie towarzyszącej świadkowi, jeżeli świadek nie mógł stawić się na wezwanie bez jej opieki.

Świadek musi również pamiętać, że sąd lub inny organ nie zwróci poniesionych wydatków „na oko”, nie zasądzi ich również z urzędu. Wysokość poniesionych kosztów lub utraconego zarobku (dochodu) trzeba należycie wykazać, a wniosek złożyć ustnie do protokołu lub pisemnie w maksymalnym terminie 3 dni od zakończenia danej czynności.

Ustawodawca miał przy tym w pamięci, że jeszcze nie każdy jest czytelnikiem naszego bloga :-) – świadek i osoba mu towarzysząca  powinni być pouczeni o prawie i sposobie zgłoszenia wniosku o zwrot należności oraz o skutkach niezachowania terminu do jego złożenia. Warto jednak swoje prawa znać już w momencie otrzymania wezwania do stawiennictwa w charakterze świadka.

UWAGA! Z dniem 5 listopada 2012 r. w całości utracił moc dekret z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz.U. Nr 49, poz. 445). Uprawnienia świadków w zakresie zwrotu kosztów w innych postępowaniach zostały unormowane w ustawach je regulujących (ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Ordynacja podatkowa, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi itp.)

Autor: Aleksandra Płucienik, aplikant radcowski, biuro Kancelarii w Warszawie


Tagi: , , , ,

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>