Jednorazowa pożyczka bez PCC?

Co do zasady, w myśl art. 1 lit. b ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Ustawa o PCC) podatkowi podlegają umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku. Z kolei w myśl art. 2 pkt 4 Ustawy o PCC podatkowi nie podlegają czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana Podatkiem lub zwolniona od tego podatku (z określonymi wyjątkami).

Można wyobrazić sobie sytuację, w której przedsiębiorca będący podatnikiem VAT udzieli jednorazowo pożyczki innemu przedsiębiorcy, wykorzystując do tego celu środki zgromadzone w trakcie wykonywania działalności gospodarczej. W związku z tym powstaje pytanie czy taka jednorazowa pożyczka podlega opodatkowaniu Podatkiem PCC. W takiej sytuacji ustalenia wymaga czy przynajmniej jedna ze stron umowy pożyczki podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (Podatek VAT), bądź zwolniona od Podatku VAT.

Należy zaznaczyć, iż w świetle obecnie obowiązujących przepisów prawa podatkowego warunkiem koniecznym do uznania, iż dana czynność jest opodatkowana Podatkiem VAT jest spełnienie dwóch przesłanek: przedmiotowej – czynność ta musi mieścić się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu Podatkiem VAT, oraz podmiotowej – czynność ta musi zostać wykonana przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług (Ustawa o VAT).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT opodatkowaniu Podatkiem VAT podlega m.in. odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Z kolei przez świadczenie usług rozumie się m.in. każde świadczenie na rzecz osoby prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.  Natomiast w myśl art. 15 ust. 1 Ustawy VAT podatnikami Podatku VAT są m.in. osoby prawne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel i rezultat tej działalności. Z kolei za działalność gospodarczą uważa się wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność ta została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy.

Mając na uwadze powyższe, udzielenie pożyczki, rozumiane jako czasowe udostępnienie środków finansowych, co do zasady, należy kwalifikować jako odpłatne świadczenie usług podlegające regulacjom Ustawy o VAT. Przy czym należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 Ustawy o VAT udzielenie pożyczki jest usługą zwolnioną z opodatkowania Podatkiem VAT. W konsekwencji, w sytuacji, gdy udzielenie pożyczki podlega opodatkowaniu Podatkiem VAT i jednocześnie jest z tego podatku zwolnione jako usługa finansowa (na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 Ustawy o VAT), to taka pożyczka nie podlega opodatkowaniu Podatkiem PCC na podstawie art. 2 pkt 4 Ustawy o PCC. Należy zaznaczyć, iż w takiej sytuacji pożyczkodawca powinien rozpoznać przedmiotową pożyczkę w swoich rozliczeniach z tytułu Podatku VAT. Natomiast płatność odsetek powinna następować na podstawie faktur odsetkowych.

Wątpliwości powstają jednak w sytuacji, w której przedsiębiorca będący podatnikiem VAT udziela pożyczki ze środków zgromadzonych w toku działalności gospodarczej i czyni to sporadycznie lub jednorazowo. Kwestią kluczową w takim przypadku jest ocena czy sporadyczne udzielenie takiej pożyczki jest działalnością  gospodarczą podatnika VAT  w świetle Ustawy o VAT (a w konsekwencji czy podlega opodatkowaniu podatkiem VAT).

W powyższych sytuacjach, organy podatkowe oraz sądy administracyjne prezentowały dwa odmienne stanowiska:

1)  udzielenie pożyczki przez podatnika VAT należy traktować jako odpłatne świadczenie usług bez względu na częstotliwość ich udzielania i bez względu na fakt zgłoszenia świadczenia usług finansowych do KRS – nawet jednorazowe udzielenie pożyczki będzie skutkowało uznaniem, iż pożyczkodawca wyświadczył usługę;

2)  jednorazowe lub sporadyczne udzielenie pożyczki przez pożyczkodawcę z własnych środków, a nie ze środków w tym celu zgromadzonych nie spełnia warunków, by zakwalifikować tę czynność jako usługę.

Aktualne stanowisko sądów administracyjnych, ku niezadowoleniu podatników, bliższe jest stanowisku przedstawionemu w pkt 2.  Zatem, aby uzyskać pewność co do sposobu opodatkowania umowy pożyczki (Podatek PCC a Podatek VAT), podatnicy powinni rozważyć:

1)  złożenie wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, przy czym interpretacja taka musiałaby zostać otrzymana przed zawarciem umowy pożyczki,

2)  zapłatę Podatku PCC z tytułu zawarcia umowy pożyczki a następnie wystąpienie do właściwego organu podatkowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty oraz zwrot Podatku PCC.

Podsumowując, w przypadku, gdy  jako przedsiębiorcy, decydujemy się na zawarcie umowy pożyczki z innym przedsiębiorcą (niebędącym instytucją finansową, do której przedmiotu działalności należy udzielanie pożyczek), powinniśmy pamiętać, aby szczegółowo przeanalizować okoliczności zawarcia powyższej umowy pod kątem wystąpienia przesłanek do zastosowania zwolnienia od Podatku PCC.

Autorzy: Justyna Matuszewska, aplikant radcowski w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy , biuro w Warszawie, oraz Grzegorz Szachowicz, doradca podatkowy, starszy konsultant w Kancelarii Olesiński i Wspólnicy, biuro we Wrocławiu


Tagi:

Możliwość komentowania jest wyłączona.