Jednolity Plik Kontrolny obowiązkowy od 1 lipca 2016 roku tylko dla dużych przedsiębiorców?

Na niecałe 3 miesiące przed wejściem w życie przepisów Ordynacji Podatkowej wprowadzających możliwość prowadzenia elektronicznych kontroli z wykorzystaniem Jednolitego Pliku Kontrolnego (JPK) dalej nie jest jasny katalog podmiotów objętych obowiązkiem generowania JPK już od 1 lipca 2016 r. Wprowadzany art. 193a Ordynacji Podatkowej zobowiązuje podatników prowadzących księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych do przekazywania na żądanie organów podatkowych całości lub części tych ksiąg oraz dowodów księgowych w ujednoliconej formie elektronicznej. Zgodnie z przepisem przejściowym ustawy zmieniającej Ordynację Podatkową (art. 29 ustawy z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy – Ordynacja Podatkowa oraz niektórych innych ustaw, Dz.U.2015.1649) dla małych i średnich przedsiębiorstw w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przewidziano okres przejściowy, w którym do 30 czerwca 2018 r. podmioty te nie będą zobligowane do dostarczania JPK na żądanie organów kontroli skarbowej, będą za to mogły to uczynić fakultatywnie.

Wobec takiego brzmienia przepisu powszechnie zaczęto przyjmować, iż obowiązek generowania JPK od 1 lipca 2016 r. dotyczy wyłącznie dużych przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, tj. firm zatrudniających co najmniej 250 pracowników lub osiągających roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych przekraczający równowartość w złotych 50 milionów EUR i których całkowita suma aktywów bilansu rocznego jest wyższa od równowartości w złotych 43 milionów EUR. Niestety, jak się okazuje, omawiany przepis przejściowy został sformułowany dosyć niefortunnie i nie musiało upłynąć dużo czasu, żeby pomimo „szlachetnych pobudek” zaczął wywoływać poważne wątpliwości. W pierwszej kolejności wskazano na problem mikroprzedsiębiorców, do których nie odnosi się on wprost. A contrario należałoby więc przyjąć, że mikroprzedsiębiorcy są zobowiązani do generowania JPK już od 1 lipca tego roku. Podobnie sprawa wygląda jeżeli weźmie się pod uwagę, że podatnikami w rozumieniu Ordynacji Podatkowej mogą być również jednostki organizacyjne, które w ogóle nie posiadają statusu przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wątpliwości co do kwalifikacji jako przedsiębiorców na gruncie tej ustawy dotyczą przykładowo publicznych uczelni wyższych, związków wyznaniowych, stowarzyszeń i organizacji społecznych wyposażonych w osobowość prawną, fundacji, funduszy celowych wyposażonych w osobowość prawną czy też jednostek samorządu terytorialnego. Z brzmienia art. 29 ustawy zmieniającej wynika, że okres przejściowy dotyczy wyłącznie przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W związku z tym, podmioty nie posiadające takiego statusu musiałyby zostać poddane obowiązkowemu dostarczaniu JPK już 1 lipca 2016 r. Ciężko oprzeć się wrażeniu, że mamy w tym przedmiocie do czynienia z niedopatrzeniem ustawodawcy. W jaki sposób uzasadnić bowiem traktowanie na równi dużych przedsiębiorców z mikroprzedsiębiorcami czy podmiotami takimi jak uczelnie wyższe czy zakony przy założeniu, że uprzywilejowane w tym zakresie zostały małe i średnie przedsiębiorstwa? W sprawie mikroprzedsiębiorców Ministerstwo Finansów zdążyło już się wypowiedzieć w odpowiedzi na interpelację poselską nr 1403. Jak słusznie zauważył podsekretarz stanu Marian Banaś: „Mikroprzedsiębiorca nie może być w gorszej sytuacji niż mały i średni. Skoro uprawnienie do fakultatywnego przekazywania w okresie przejściowym (dwa lata) ksiąg i dowodów w formie elektronicznych raportów przyznaje się małemu i średniemu przedsiębiorcy, to tym bardziej przysługuje ono mikroprzedsiębiorcy”.

Kwestia podatników „nieprzedsiębiorców” nie została jednak na razie jasno rozstrzygnięta. Ministerstwo pomimo ewidentnej konsternacji wywołanej nieoczekiwanym efektem wprowadzanych przepisów stoi na stanowisku, że nie ma mowy o jakichkolwiek przeoczeniach ustawodawcy w tym kontekście. Należy więc opierać się w tej kwestii o literalne brzmienie przepisów prawa. W związku z takim, a nie innym podejściem Ministerstwa należy przypuszczać, że dla tej kategorii podmiotów obowiązek generowania JPK formalnie powstanie już 1 lipca 2016 r. Biorąc pod uwagę, że brak możliwości dostarczenia JPK na żądanie organów podatkowych grozi odpowiedzialnością karno-skarbową (od kar porządkowych w kwocie do 2,8 tys. zł po wielomilionowe kary w przypadku uznania przez urząd, że zachodzi notoryczne utrudnianie kontroli) nie może dziwić, że obecna niejasna sytuacja nie napawa optymizmem potencjalnych zobowiązanych, których nie dotyczyłby okres przejściowy. Dodajmy do tego fakt, że dla wielu z tych podmiotów, skuteczne dostosowanie się do wprowadzanych zmian w tak krótkim czasie graniczyłoby z cudem. Na pocieszenie resort finansów przekonuje jednak, iż bezpośrednim adresatem wprowadzanych zmian w pierwszej kolejności są przede wszystkim duże przedsiębiorstwa.

Autor: Karol Niemiec, dział podatkowy, Olesiński & Wspólnicy, biuro we Wrocławiu


Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>