Emisja obligacji wieczystych – czy potrzebna jest zgoda organu właścicielskiego spółki kapitałowej?

Jednym z nowych instrumentów w polskim porządku prawnym, wprowadzonych ustawą o obligacjach z dnia 15 stycznia 2015 r., są obligacje wieczyste. Charakteryzują się one przede wszystkim tym, że co do zasady nie podlegają wykupowi i uprawniają obligatariusza do otrzymywania odsetek przez czas nieoznaczony.

Ponadto nie stosuje się do nich art. 3651 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu.Pomimo braku możliwości dokonania wypowiedzenia na zasadach ogólnych, obligacje wieczyste mogą stać się wymagalne w przypadku ogłoszenia upadłości albo otwarcia likwidacji emitenta, jak również w przypadku zwłoki emtenta w wypłacie wynikających z obligacji świadczeń pieniężnych przysługujących obligatariuszom. Emitent ma także możliwość wskazania w warunkach emisji innych przypadków, w których obligacje wieczyste stają się wymagalne. Dodatkowo emitent jest uprawniony do zastrzeżenia prawa wykupu obligacji wieczystych, przy czym nie może on nastąpić wcześniej niż po upływie 5 lat od daty emisji obligacji.

Zgodnie z rozwiązaniem przyjętym w ustawie o obligacjach oraz kodeksie spółek handlowych, o emisji obligacji wieczystych decyduje samodzielnie organ prowadzący sprawy spółki kapitałowej, tj. zarząd. W toku procesu legislacyjnego zgłoszono jednak wątpliwości dotyczące tego uprawnienia.

Z uwagi na szczególny charakter obligacji wieczystych, związany z powstaniem trwałego obciążenia zysku emitenta, w uwagach do projektu ustawy Urząd Komisji Nadzoru Finansowego wskazał na zagrożenie, jakim jest przyznanie organowi uprawnionemu do decydowania o emisji obligacji dowolności w zakresie kształtowania struktury kapitałowej emitenta. W opinii Komisji, zasadnym byłoby zatem uzależnienie ich emisji od zgody organu podejmującego decyzję o podziale zysku. W przypadku spółek kapitałowych byłoby to odpowiednio zgromadzenie wspólników (w spółce z o.o.) albo walnego zgromadzenia (w spółce akcyjnej).

Stanowisko Komisji budzi wątpliwości, podobnie jak argumentacja Komisji, że obligacje wieczyste są funkcjonalnie zbliżone do akcji niemych (tj. akcji uprzywilejowanych w zakresie dywidendy, co do których wyłączone zostało prawo głosu). Tymczasem instytucja akcji niemych ma zupełnie odmienny charakter od obligacji wieczystych. Różnica dotyczy nie tylko braku stosowania do obligacji wieczystych zakazu pobierania odsetek od wniesionych wkładów oraz posiadanych akcji, ale przede wszystkim tego, że emisja obligacji wieczystych nie ma wpływu na strukturę właścicielską spółki. Ponadto z posiadaniem obligacji wieczystych nie są związane tak szerokie uprawnienia jak w przypadku akcji niemych, takie jak m.in. prawo do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia lub prawo poboru. Emisja obligacji wieczystych rzeczywiście może spowodować trwałe obciążenie wyniku finansowego emitenta, niemniej jednak taki skutek mogą mieć również inne długoterminowe umowy (przykładowo umowa kredytu, wieloletnia umowa handlowa), w odniesieniu do których przepisy prawa również nie zawierają obowiązku uzyskania zgody organu właścicielskiego. Emisja obligacji wieczystych należy zatem do sfery prowadzenia spraw spółki, która co do zasady stanowi domenę zarządu. Oczywiście w zależności od wewnętrznych stosunków spółki, niekiedy wspólnicy lub akcjonariusze mogą uznać za zasadne wprowadzenie obowiązku uzyskiwania zgody innego organu na emisję obligacji wieczystych do umowy spółki lub statutu. Ze wskazanych powyżej przyczyn, nie jest jednak konieczne wprowadzanie takiego uniwersalnego obowiązku w przepisach prawa.

Reasumując, rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę (tj.  brak wprowadzenia do ustawy o obligacjach obowiązku uzyskania zgody organu właścicielskiego na emisję obligacji wieczystych) należy ocenić pozytywnie.

Autorzy:

Joanna Krzyżykowska, prawnik w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy, biuro w warszawie

Natalia Fedor, aplikant radcowski w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy, biuro w warszawie


Tagi: , , , ,

Możliwość komentowania jest wyłączona.